جغرافیای جذب سرمایه‌خارجی در صنایع کشور از تصویب ۹۸/ ۱ میلیارد دلارسرمایه‌گذاری از ابتدای دولت دوازدهم تا ۱۹۹ آذر سال‌جاری حکایت دارد. جدیدترین آمار وزارت صنعت، معدن وتجارت نشان می‌دهد متولیان صنعتی برای اجرای ۳۸۸ پروژه با سرمایه‌گذاران خارجی به توافق رسیده‌اند؛ توافقی که براساس ارزیابی‌ها ۱۴پروژه آن به مرحله بهره‌برداری رسیده و ۲۴ پروژه نیز مراحل اجرایی را پشت‌سر می‌گذارد.

داده‌های آماری نشان می‌دهد در طول عمر چهارساله دولت یازدهم، ۲۱۴ پروژه با سرمایه خارجی ۸۴/ ۸۸ میلیارد دلاری ثبت شده است. همچنین بررسی‌ آمارها بیانگر این موضوع است که پس از شکسته شدن سد تحریم‌های بین‌المللی، بخش صنعت، معدن و تجارت توانسته سرمایه‌گذاران را برای سرمایه‌گذاری در ۱۱۴۴پروژه به ارزش ۴/ ۷ میلیارد دلار ترغیب کند. از سوی دیگر، مطابق جداول آماری کشورهای پیشتاز در طرح‌های صنعتی، معدنی و تجاری مصوب در هیات سرمایه‌گذاری خارجی وزارت صنعت به لحاظ ارزشی آلمان و چین است. در این میان قاره‌ها نیز‌ «آسیا» و «اروپا» سردمدار حضور در طرح‌های مصوب سرمایه‌گذاری به‌شمار می‌روند.

هدف‌گذاری رشد اقتصادی ۸ درصدی در برنامه ششم توسعه، نیازمند سالانه ۱۸۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است. در این میان میزان منابع داخلی در نظر گرفته شده در برنامه ششم توسعه ۱۳۰۰ میلیارد دلار و میزان منابع خارجی (اعم از فاینانس و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی) در نظر گرفته شده ۵۴ میلیارد دلار است. طبق آمارها در سال ۲۰۱۶ میزان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی کشور ۳۷/ ۳ میلیارد دلار بوده است که نشان می‌دهد فاصله بین وضع موجود و هدف موردنظر بسیار زیاد است. برای بخش صنعت، معدن و تجارت در برنامه ششم توسعه نیز رشد سالانه ۹۹ درصدی پیش‌بینی شده است؛ هدف‌گذاری که تحقق آن، نیازمند جذب بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار در سال است. این در حالی است که ارزیابی داده‌های آماری درخصوص ارقام جذب سرمایه‌خارجی در این بخش هم حکایت از فاصله معنادار با هدف‌گذاری‌ برنامه ششم توسعه دارد. تازه‌ترین آمارها بیانگر آن است که مجموع سرمایه مصوب از زمان روی کار آمدن دولت دوازدهم تا ۱۹ آذر سال‌جاری، برای ۳۸ پروژه به ارزش ۹۸/ ۱۱ میلیارد دلار در بخش صنعت، معدن و تجارت بوده است؛ رقمی که به‌گفته تحلیلگران اقتصادی اجرای هدف‌گذاری برنامه ششم توسعه را با تعلل و دیرکرد بسیار همراه خواهد کرد. فعالان اقتصادی معتقدند هنوز روند جذب پول خارجی در کشور با دست‌اندازهایی مواجه است که باید برای رفع آنها راهکارهای اساسی و مدون در نظر گرفت. در این میان تنها تغییری که در مکانیزم جذب پول خارجی در مدت زمان مورد بررسی خود را به‌خوبی نشان داده، افزایش تنوع گروه‌های سرمایه‌پذیر بعد از برجام در دولت دوازدهم بوده است.

طلایه‌داران تزریق پول

آمارهای اعلام شده حاکی از آن است که «آلمان» در این مدت توانسته با حجم سرمایه‌گذاری ۷۲۰ میلیون و ۸۶۶ هزار دلاری برای پروژه «احداث چرخه کامل پنل فتوولتائیک» در استان فارس رتبه اول را به خود اختصاص دهد. این در حالی است که آلمانی‌ها علاوه بر سرمایه‌گذاری در این پروژه، در طرح دیگری در استان بوشهر و در بخش «تولید متانول» بیش از ۵۷۲۲ میلیون دلار سرمایه‌گذاری خواهند کرد. سومین پروژه کلانی که آلمانی‌ها در آن سرمایه‌گذاری خواهند کرد در طرح «احداث دو واحد جداسازی هوا» به ارزش نزدیک به ۱۶۶ میلیون دلار است. از سوی دیگر واکاوی‌ها نشان می‌دهد «چین» دومین کشور پیشتاز در تزریق پول خارجی به ایران محسوب می‌شود. این کشور برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های «تولید خودروسواری در دو رده J و C» در استان کرمان قرار است بیش از ۲۳۲۲ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کند. چینی‌ها در مدت زمان مورد بررسی نیز در خراسان‌جنوبی و در پروژه «تولید انواع شمش فولاد ساده کربنی و کم‌آلیاژی» به ارزش ۷۵ میلیون دلار سرمایه‌گذاری خواهند کرد. همچنین آمارها نشان می‌دهد سومین کشوری که بیشترین حجم سرمایه‌گذاری در کشور را داشته، «ترکیه» است، ترکیه‌ای‌ها بیش از ۵۸۸ میلیون دلار در بخش «تولید انواع شمش فولاد ساده کربنی و کم‌آلیاژ» سرمایه‌گذاری می‌کنند.