کتایون ملکی – گروه معدن: معدن سرب و روی «انگوران» به عنوان یکی از بزرگترین معادن سرب و روی جهان در واپسین سالهای عمر خود قرار گرفته و ذخیره آن رو به کاهش است.
اما با توجه به اهمیت صنعت سرب و روی، معدن روی «مهدیآباد» میتواند جایگزین خوبی برای معدن «انگوران» باشد. اما این معدن سالهاست برای آغاز فعالیتهای خود پشت چراغ قرمز مانده تا با رفع موانع و مشکلات، محصول آن استخراج شده و وارد بازار شود. هرچند ذخایر خوبی از سربو روی در کشور وجود دارد اما با این حال واحدهای تولیدی در تامین مواد اولیه خود با مشکلات بسیاری روبه رو هستند. این موضوع اهمیت فعالسازی معدن «مهدیآباد» را دو چندان میکند. این معدن با قدمتی بیش از ۶۰سال دومین ذخیره جهانی سرب و روی شناخته میشود. اما بزرگترین مشکل این معدن پایین بودن عیار مواد معدنی آن است، به همین دلیل استفاده از آن در چرخه تولید نیازمند فناوریهای پرعیارسازی است. از سویی دیگر این معدن در بحث تامین سرمایه نیز با مشکلاتی مواجه است که در صورت ورود سرمایهگذاران میتواند فعال شود. چندی پیش سرمایهگذارانی از استرالیا و عمان برای سرمایهگذاری در «مهدیآباد» قراردادی را منعقد کردند. ارزش این قرارداد بیش از یک میلیارد دلار است که از سوی کنسرسیومی متشکل از شرکتهای عمانی، استرالیایی و ایرانی تامین مالی خواهد شد. قرار است براساس توافقات انجامشده، در ماههای آینده بخش نخست این سرمایه به ارزش ۲۰ میلیون دلار بهوسیله طرف خارجی این کنسرسیوم تامین شده و به طرح تزریق شود.
«مهدیآباد» سریعتر فعال شود
با توجه به اهمیت این معدن و نیاز صنایع، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) خود را مکلف به فعالسازی این معدن دانسته و اعلام میدارد، فعالسازی معدن سرب و روی «مهدیآباد» در دستور کار ایمیدرو است.به گزارش روابط عمومی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی مهدی کرباسیان، رییس هیات عامل ایمیدرو در نشست ادواری خود با اعضای هیاتمدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران گفت: معدن «مهدیآباد» به عنوان یک معدن استراتژیک سرب و روی در کشور باید هرچه سریعتر مورد بهرهبرداری قرار گیرد تا نگرانیهای فعالان این حوزه برطرف شود.وی بیان افزود: ایمیدرو به عنوان یک سازمان توسعهای برای افزایش اشتغال و ارزشافزوده در معادن کشور، آمادگی دارد ضمن همکاری با بخش خصوصی، اقدامات بیشتری همسو با اصل «۴۴» قانونی اساسی، سیاستهای دولت و تاکیدات مکرر رهبر معظم انقلاب در حوزه معدن و صنایع معدنی و نهادینهسازی اقتصاد مقاومتی انجام دهد.ذخایر معدن «مهدیآباد» به دلیل عیار کم نیازمند فرآیند پرعیارسازی هستند، این درحالی است که رییس هیات عامل ایمیدرو بیان کرد: پرعیارسازی معادن کمعیار به عنوان یکی از برنامههای ایمیدرو برای استفاده بهینه از معادن کشور در دستور کار است. با فناوریهای روز میتوان مواد معدنی کمعیار و باطلههای انبار شده معادن را پرعیارسازی و فرآوری کرده و با آنها ارزشافزوده ایجاد کرد. به طوری که با بهرهگیری از فناوریهای روز، عیار معادن سنگآهن از حدود ۳۵ درصد به بالای ۶۵ درصد افزایش یافته است.به گفته مهدی کرباسیان، اکنون در حوزه سنگآهن در منطقه کرمان (جلالآباد زرند)، احداث کارخانه پرعیارسازی آغاز شده و قرار است عیار حدود ۳۵ درصدی سنگآهن هماتیتی به ۶۷ درصد ارتقا یابد. در مناطق دیگر نیز پرعیارسازی معادن در برنامه قرار دارد. برای استخراج و فرآوری معادن باید از تجربه کشورهای منطقه بهره برد. به طوری که برخی کشورها نظیر ترکیه و تایلند سنگآهن وارد کرده و فولاد قابل رقابت عرضه میکنند.تولیدکنندگان حوزه معدن و صنایع معدنی برای رقابتی ماندگار در بازارهای جهانی باید کیفیت محصولات خود را افزایش داده و در مقابل قیمت را کاهش دهند. کرباسیان با اشاره به این موضوع اظهار کرد: درحالحاضر، اعمال عوارض گمرکی برای کالاهای وارداتی تا حدی جوابگوست اما اتکای صرف به این راهکار برای حمایت از صنایع در بازار جهانی که اقتصاد کشورها به یکدیگر متصل است، امکانپذیر نیست، چراکه در صورت اعمال این محدودیتها در روند واردات کالا، کشور مقابل هم میتواند در واردات کالا از کشورمان مشکل ایجاد کند.درواقع با توجه به صحبتهای رییس هیات عامل ایمیدرو پرعیارسازی مواد معدنی کمعیار منجر به افزایش ارزشافزوده در بخش معدن خواهد شد. همچنین به دنبال استفاده از فناوریهای روز دنیا فعالان حوزه معدن و صنایع معدنی میتوانند رقابتی بهتر از گذشته در بازارهای جهانی داشته باشند.
احداث انبار میانی در فصل سرما
در ادامه این نشست، یوسف مرادلو، رییس هیاتمدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران با اشاره به مشکلات موجود در معدن «انگوران» نیز اظهار کرد: عیار خاک معدن «انگوران» کمتر از ۱۰ درصد است و حدود ۹۰ درصد خاک انتقالی به کارخانههای فرآوری، غیرقابل مصرف است و این مسئله، هزینه جابهجایی بر ما تحمیل میکند و درخواست ما این است که این مسئله در محل معدن بر طرف شود.وی با اشاره به پایان یافتن عمر معدن «انگوران» ظرف مدت ۱۰ سال آینده، افزود: معدن «مهدیآباد» باید راهاندازی و خاک مورد نیاز واحدهای تولیدکننده سرب و روی را تامین کند.رییس هیات مدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران در ادامه درخواستهای خود با اشاره به تعطیلی فعالیت معدن «انگوران» در فصول سرما، تصریح کرد: پیشنهاد میشود یک انبار میانی برای ذخیره خاک معدن و فعالیت کارخانههای فرآوری در فصول سرد سال احداث شود. وی همچنین درباره قیمتگذاری خاک معدن «انگوران» اظهار کرد: قیمت خاک معدن انگوران به صورت کارشناسی تعیین شود به نحوی که حقی از دولت نیز ضایع نشود. همچنین خاک معدن تنها به صنعتگر داده میشود و بیش از ظرفیت تولید هر واحد به افراد خاک داده نمیشود.
توافق بر سر قیمت خاک «انگوران»
وجیهالله جعفری، رییس هیات عامل شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران نیز در ادامه اظهار کرد: پیشنهاد مطرح شده در بحث کانهآرایی به زودی بررسی و در صورت عملیاتی شدن، اجرایی خواهد شد. درباره موضوع قیمت خاک معدن «انگوران» نیز با واحدهای فرآوری به توافق میرسیم اما در زمینه فروش خاک، بر اساس قانون راهی جز فروش از طریق بورس یا مزایده نداریم.وی ادامه داد: پیشنهاد احداث انبار میانی برای ذخیره خاک معدن «انگوران» قابل بررسی است و بهزودی این پیشنهاد در جلسه کارشناسی با حضور اعضای انجمن بررسی میشود. درباره معدن «مهدیآباد» نیز، قرارداد استخراج و فروش انعقاد شده و امیدواریم بتوانیم آن را مدیریت کنیم.
فعالیت ۳۰درصد ظرفیت واحدها
سیروس میانجی، عضو هیات مدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران نیز اظهار کرد: ۴۵۰ هزار تن ظرفیت موجود در کارخانههای فرآوری، با خاک قابل عرضه معدن «انگوران» حدود ۳۰ درصد آنها فعال است و با همین میزان ظرفیت فعال، حدود ۱۲ هزار نفر مشغول به کارند. به گفته وی، در صورت افزایش ظرفیت فعال صنعت سرب و روی به ۶۰ درصد، بدون ارائه تسهیلات خاص و سرمایهگذاری جدید، میتوان میزان اشتغالزایی در این صنعت را تا حد مطلوبی افزایش داد. درباره واردات ماده معدنی از کشورهای همسایه، تلاشهای زیادی انجامشده و در سال گذشته تنها ۶۰ هزار تن ماده اولیه وارد شد که در مقایسه با نیاز ۲ میلیون تنی سالانه (۷۰۰ هزار تن قابل تامین از سوی شرکت تهیه و تولید مواد معدنی)، چندان قابل توجه نیست.میانجی بیان کرد: گرچه در شرایط طبیعی، تاسیس بورس کالا و برقراری مزایده حق دولت است اما بکارگیری چنین روشهایی برای عرضه خاک معدن انگوران، با توجه به مشکلات انتقال ارز، باعث از میان رفتن واحدهای کوچک میشود و تنها شرکتهای بزرگ قادر به ورود به بورس کالا هستند. درخواست ما این است که این موضوع به زمانهای دیگر (رفع تحریمها یا راهاندازی مهدیآباد) موکول شود.وی ادامه داد: واحدهای فلوتاسیون تحت نظارت هیچ نهادی نیستند و درخواست ما این است واحدهایی که عملکرد خوبی در قبال مشتری داشتهاند تشویق شوند و سهمیه واحدهایی که نتوانستهاند نظر مشتری را جلب کنند و کیفیت لازم را نداشتهاند، کاهش یابد یا تمهیدات دیگری اندیشیده شود.
فرآوری خاک معدن با عیار زیر ۱۰ درصد
مطّلب حسنی، عضو دیگر از هیات مدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران نیز گفت: سال ۷۷، خاک ۵۵ درصدی از سوی واحدهای فرآوری به شمش سرب و روی تبدیل میشد اما درحالحاضر خاک با عیار حدود ۱۰ درصد فرآوری میشود.وی ادامه داد: در شهرک صنعتی روی، شرکتهای فرآوری در حال نصب تجهیزات مورد نیاز برای فرآوری خاک سولفوره با حفظ مسائل زیستمحیطی هستند.
ضرورت برنامهریزی برای صنعت سرب و روی
امیر خرمیشاد، معاون برنامهریزی و توانمندی ایمیدرو گفت: ذخایر «انگوران» با ذخیره ۸ تا ۱۰ میلیون تن روزی به اتمام میرسد و در ۷ تا ۸ سال آینده باید بتوانیم معدن «مهدیآباد» را به بهرهبرداری برسانیم تا صنعت سرب و روی کشور امکان ادامه فعالیت داشته باشد.وی ادامه داد: ظرفیت تولید صنعت سرب و روی حدود ۴۰۰ هزار تن اما تولید آن ۱۴۰ تا ۱۷۰ هزار تن شمش، بنابراین باید در سیاستگذاری توجه کرد تا فعالان این صنعت بتوانند در آینده به فعالیت خود ادامه دهند.منصور شعبانی، مدیرمجتمع سرب و روی «انگوران» نیز در ادامه این نشست، گفت: طبق آخرین برآوردها در ابتدای سال ۹۴، ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تن ماده معدنی با عیار ۳۰ درصد روی و ۲/۴درصد سرب در معدن انگوران موجود بوده که حدود ۱۰ تا ۱۲ سال ذخیره دارد.جمشید ملارحمان، معاون طرحهای توسعه معدن و صنایع معدنی نیز اظهار کرد: معدن «انگوران» به گونهای است که امکان استخراج بیشتر از حدود ۷۰۰هزار تن را ندارد. البته هنگام استخراج خاک معدن، باید پایداری پلهها و مکانیک سنگ مورد توجه قرار گیرد تا برداشتها موجب ریزش معدن نشود.
وی ادامه داد: موضوع استفاده از فناوری در صنعت سرب و روی قابل تقدیر است و با توجه به عمر چند دهه آن، این انتظار وجود دارد که از فناوریهای بهروزتر استفاده شود و ایمیدرو در این زمینه نیز آماده همکاری است.
پیشنهاد احداث واحدهای فلوتاسیون
همچنین خلیلی، عضو هیاتمدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران در این زمینه گفت: بخش سولفوره معدن «مهدیآباد» باید در قالب معدن زیرزمینی و به صورت مستقل انجام شود. در غیراین صورت، با روش روباز نمیتوانیم به زودی به بخش سولفوره دست یابیم.وی ادامه داد: روش دیگر اینکه چند واحد فرآوری فلوتاسیون احداث شود و کنسانتره «مهدیآباد» به شرکتهای تولید شمش سرب و روی توزیع شود.امیرصباغ، مدیر برنامهریزی و نظارت راهبردی ایمیدرو گفت: بر خلاف فلزات که در بازارهای جهانی ۵۰ تا ۶۰ درصد با کاهش قیمت مواجه شده، فلز روی کاهش چندانی نداشته است و درنتیجه آینده بسیار خوبی برای آینده این صنعت وجود خواهد داشت. راهاندازی «مهدیآباد» نیز میتواند ارزش افزوده بسیار بالایی نسبت به مس ایجاد خواهد کرد.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران