این درد را به که باید گفت، این انبوه جانباختگان، این دلهای عاشق و باایمانی که کیلومترها راه رفته بودند تا در سرزمین وحی، در جایی که خالق بیهمتای هستی با انسان سخن گفت، به سلوکی جاودانه با خدای یکتا دست یابند.
به راستی که این درد را به که باید گفت! ۲میلیون زائر مسلمانی که در مناسک حج سالجاری حضور داشتند از نزدیک شاهد تلخترین رویدادی بودند که برای دهها نفر زائر از کشورهای مختلف جهان به وجود آمد. هیچ تنابندهای اصل ماجرا را نمیداند اما همه این را میدانند که در فاجعه جان باختن ۲ هزار زائر مسلمان در حج سالجاری، بیمسئولیتی، سهلانگاری و سوءمدیریت، ندانمکاری و بیارزش انگاشتن جان زائرانی که با خدای خود میخواستند پیوند بخورند و با انداختن سنگی به سوی نماد شیطان، دستورات خداوند متعال را اجرا کنند، مهمترین عامل است. آری، همه مدیریتی را مقصر میدانند که خود را در اصطلاح، خادمان حرمینالشریفین میخوانند و بیکفایتی آنان برای همه مسلمانان دنیا به اثبات رسیده است.
۱۳۱زائــر ایـرانـی، قربانـی بیمسئولیتی
ایسنا: رییس سازمان حج و زیارت گفت: ۱۳۱زائر ایرانی در میان کشتهها و ۶۰ زائر ایرانی دیگر در میان مجروحان شناسایی شدهاند.
سعید اوحدی تصریح کرد: اجساد در حال حاضر در اختیار ایران نیست. آن ۱۳۱ زائر جانباخته تا لحظهای که عربستان به عوامل امدادگر ایرانی اجازه حضور در صحنه را داده بود، شناسایی شدند بنابراین اگر عوامل ما نبودند، امکان شناسایی همین تعداد زائر نیز وجود نداشت.
وی افزود: در فاجعه مکه همچنین ۶۰ زائر ایرانی مجروح شده تا لحظه شناسایی جمعآوری شدند که ۵۵ نفر آنها به بیمارستانهای مرکز پزشکی حج و زیارت انتقال داده شده و ۵ نفر دیگر بهدلیل شرایط جسمی در بیمارستانهای عربستان هستند.
اوحدی با بیان اینکه آمار جانباختگان و مجروحان بیشتر از آنچه است که دولت عربستان اعلام کرده، اظهار کرد: تعداد جانباختگان تا این لحظه به مرز ۱۵۰۰ نفر رسیده، در حالی که دولت عربستان تا ۱۰۰۰ نفر را اعلام کرده است، منابع موثق معتقدند که این تعداد به مرز ۲ هزار نفر نیز خواهد گذشت.
وی افزود: بیمارستانهای مکه مملو از مجروح است و براساس آنچه عوامل ایرانی دیدهاند، نشان میداد مدیریت کار از اختیار سعودیها خارج شده بود.
علت حادثه
خبرگزاریها و سایتهای ایرانی، علت حادثه را، مسدود کردن مسیرهای دسترسی به جمرات عنوان کردند. در این زمینه خبرگزاریها نوشتند که حضور وزیر دفاع عربستان در جمره و مسدود کردن ناگهانی مسیرهای دسترسی به جمرات موجب این اتفاق شده است. همچنین به قول همین خبرگزاریها نردهکشی در اطراف خیمههای محل اسکان زائران مصری و بحرینی که در مسیر رمی جمرات قرار دارند. این مشکل را بهوجود آورده است. رییس سازمان حج و زیارت ضمن اعلام این مطلب در گفتوگو با ایسنا گفت: خیمههای کشورهای عربی همچون مصر و بحرین در مسیر رمی جمرات قرار دارد. برای اینکه زائران از مسیر حرکت به این خیمهها وارد نشوند، نردهکشی شده است و همین محدودکردن باعث شد فضایی برای نجات پیدا کردن زائران از میان سیل جمعیت وجود نداشته باشد و آنها زیر دست و پا بمانند.
پیگیری فاجعه ازطریق دیوان بینالملل
ایلنا: رییس کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی گفت: اگر بهصورت مشخص در جریان حوادثی که در سالجاری برای حجاج اتفاق افتاد، قصوری متوجه دولت عربستان باشد، میتوان از طریق دیوان کیفری بینالملل مسئولان این کشور را موردپیگرد قرار داد. اللـهیار ملکشاهی افزود: برابر مقررات بینالمللی تمام حجاج بهصورت قانونی وارد کشور عربستان میشوند و بنابراین دولت این کشور موظف است تا زمانی که حجاج در خاک عربستان اقامت دارند، امنیت آنها را تامین کند. این نماینده مجلس شورای اسلامی افزود: در مجموع حوادثی که در سال جاری برای حجاج مقیم کشور عربستان اتفاق افتاد، نشان میدهد، دولت این کشور آنطور که باید به وظیفه خود درباره تامین امنیت حجاج پایبند نیست. وی درباره پیشنهادی که از سوی دولت اندونزی در زمینه شورایی اداره شدن مناسک حج داده شده است، گفت: البته از نظر مقررات بینالمللی دولت هر کشور در محدوده مرز جغرافیای سیاسی خود دارای استقلال عمل است.
پیگیری حادثه در قوه قضاییه
بهگزارش مهر، قوهقضاییه براساس قانون جدید آیین دادرسی کیفری، بررسی و پیگیری حادثه قربانیان حوادث مکه را در دستو کار خود قرار داد. بررسیهای این خبرگزاری نشان میدهد که ۵ هزار زائر ایرانی از ۴۰سال پیش تاکنون در حوادث مختلف درایام حج تمتع جان باختهاند. همین بررسی نشان میدهد که در مکه و ایام حج در مرداد ۱۳۶۶ حمله سعودیها به حجاج موجب کشته شدن ۲۷۵ زائر ایرانی شد و در سال ۱۳۶۹ ازدحام جمعیت در یک زیرگذر در منطقه منا، قطع سیستم تهویه و جانباختن ۱۴۲۶ زائر بر اثر خفگی را به دنبال داشت. در سال ۱۳۷۳، ۲۷۰ حاجی در ازدحام جمعیت در رمی جمرات کشته شدند. در سال ۱۳۷۶ کشته شدن ۳۴۳ حاجی و مجروح شدن بیش از ۱۵۰۰ نفر بر اثر آتشسوزی در چادرهای حجاج در منا اتفاق افتاد. سال ۱۳۷۷ و کشته شدن بیش ۱۱۸ حاجی و مجروح شدن بیش از ۱۸۰ نفر بر اثر ازدحام جمعیت در رمی جمرات، در سال ۱۳۸۰ و کشته شدن ۳۵ حاجی در رمی جمرات، این آمار در سالهای بعد هم افزایش یافت ۱۳۸۲ و کشته شدن ۱۴ حاجی در رمی جمرات و ۱۳۸۵ ازدحام جمعیت در مراسم رمی جمرات در منا که موجب جان باختن ۳۴۶ حاجی شد. درحال حاضر نیز در حج تمتع سال ۱۳۹۴، ۲حادثه دیگر، آمار قربانیان حج را افزایش داد. حادثه نخست، سقوط یک دستگاه جرثقیل در مسجدالحرام که موجب مرگ ۱۷۰ زائر خانه خدا شد وحادثه دوم هم در روز عیدقربان اتفاق افتاد.
تعقیب قانونی
مهر: معاون دادستان کل کشور خبری میدهد که شاید نقطه آغاز یک شکایت بزرگ بینالمللی علیه دولت عربستان خواهد شد.
سید مرتضی بختیاری درباره حادثه روز عید قربان در مکه گفت: با توجه به اینکه این حادثه در روز عید قربان رخ داده است، حادثه هیچ توجیهی ندارد و بهطور قطع قابل پیشگیری بوده است. دادستان کل کشور در اجرای ماده ۲۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری پیگیر موضوع خواهد بود و از مبانی ذیربط خواهیم خواست که در جهت گرفتن حق و حقوق تضییع شده در این حادثه بهصورت ریشهای پیگیری کنند و با دستاندرکارانی که در این قضیه هولناک کوتاهی کردهاند برخورد شود و تعقیب قانونی انجام دهند. ماده ۲۹۰ میگوید: دادستان کل کشور مکلف است در جرائم راجع به اموال، منافع و مصالح ملی و خسارت وارده به حقوق عمومی که نیاز به طرح دعوی دارد از طریق مراجع ذیصلاح داخلی، خارجی یا بینالمللی پیگیری و نظارت کند.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران