از کاغذهای کاهی گرفته تا تختههای «امدیاف» محصولات صنایع سلولزی است که هماکنون در ۳۱۷ واحد صنعتی سلولزی استان مازندران تولید میشود و رونق این صنایع توانسته برای ۱۱ هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کند،
اما مشکل عمده صنایع سلولزی در تامین مواد اولیهای است که از سویی با مانع ممنوعیت واردات چوب توسط وزارت جهاد کشاورزی و از سویی دیگر با مانع سازمان جنگلها در ممنوعیت برداشت چوب از جنگل مواجه میشوند.درحالی که مسئولان تلاش دارند تا از فعالیتهای صنعتی به منظور میزان اشتغال بالا، ارزآوری و سودآوری حمایت کنند، این بخش فراگیرنده از صنعت مازندران با مشکل تامین مواد اولیه دست و پنجه نرم میکند. اما تولیدکنندگان دست از تلاش برنداشته و با روی آوری به سمت استفاده از پسماندها سعی دارند تا برای تامین بخشی از مواد اولیه خود از برادههای چوب، کاغذهای باطله و در آخر پسماندهای کشاورزی یا همان کاه و کلش برنج استفاده کنند.
صنعت توانمند، احیاکننده جنگل
مهندس محمدرضا نعمتزاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت چندی پیش صنایع سلولزی را دارای نقشه راه خوانده و از واردات آسان کاغذ برای تامین نیاز دو شاخه آموزش و فرهنگ گفته بود. او که در مراسم افتتاح خط تولید خمیر کاغذ بازیافت شرکت چوب و کاغذ مازندران حضور یافته بود، سپردن جنگل بهدست توانمند صنعت را راه نجات و احیای جنگلها عنوان کرد.او بر این اعتقاد است که اگر باید از آموزش و فرهنگ حمایت کنیم نیاز است از صنعت کاغذسازی حمایت شود و مصرف سرانه نیز در این زمینه استاندارد شود. بر این اساس امسال برای حمایت از این صنعت، دو مرتبه تلاش شد تا سود ۴ درصدی لحاظ شود. بنابراین این صنعت برای حفظ خود باید مواد اولیه بیشتری تولید کند، این درحالی است که مجتمع چوب و کاغذ میتواند حافظ جنگل باشد بنابراین نگذاریم این واحدها با حداقل سود و یا گاهی با ضرر کار کنند.
به گفته مهندس نعمتزاده، ورود آفت دغدغه وزارت کشاورزی در واردات چوب است در حالی که واردات چوب به حفظ جنگل کمک میکند. این نکته را هم باید در نظر داشت که امکانات قرنطینهای چوب در کشور محدود بوده و به تازگی بخش خصوصی در گیلان اقدام به احداث قرنطینه کرده تا این بخش فعال شود. بنابراین باید امکاناتی در دریای مازندران برای قرنطینه فراهم شود. ضمن آنکه باید در صنعت بازیافت تلاش بیشتری انجام شود که وزارت صنعت، معدن و تجارت این آمادگی را دارد تا بازیافت صنعت را واگذار کند. در این شرایط، ارتباط مستقیم زیرشاخههای صنعت سلولزی با منابع جنگلی و محدودیتهای موجود موجب شده تا مسئولان به تولید و زراعت چوب اهمیت بیشتری دهند.
اشتغال ۱۱هزار نفری در صنایع سلولزی
علیرضا یوسفنژاد، معاون امور صنایع سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مازندران در گفتوگو با صمتاز فعالیت ۳۱۷ واحد صنعتی سلولزی با اشتغال ۱۱ هزار نفری در استان مازندران خبر میدهد و میگوید: در ۲ سال گذشته به دلیل مشکلات مربوط به تامین مواد اولیه در صنایع سلولزی مجوزی برای احداث واحدهای بزرگ صادر نشده و در این مدت تنها واحدهای کوچک در این حوزه راهاندازی شده است.او با اشاره به اینکه صنعت در استفاده از منابع جنگلها با محدودیتهای منابع طبیعی مواجه میشود، ادامه میدهد: طرح زراعت چوب با در اختیار گذاشتن زمین لازم توسط وزارت جهاد کشاورزی در استان مازندران در دست انجام است و سرمایهگذاران نیز اکنون آماده سرمایهگذاری هستند. ضرورت ارائه این طرح، نیاز صنایع سلولزی استان مازندران بهویژه صنایع نئوپان و مبلمان است که برای تامین مواد اولیه بهطور مستقیم با جنگل در ارتباط هستند.معاون امور صنایع سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مازندران تولید «امدیاف»، مبلمان، خمیر کاغذ، کارتن، جعبهسازی و… را از زیرگروههای صنعت سلولزی برشمرده و تصریح میکند: این صنایع برای تولید محصولات خود به چوب و برادههای چوب نیاز دارند. در عین حال سازمان جنگلها، واردات چوب با پوست را به دلیل ورود آفات، ممنوع کرده است. یوسف نژاد میافزاید: استفاده از منابع چوبی جنگل نیز به بهرهمندی از چوبهای خشک و سرشاخههای شکسته محدود شده است که این امر تامین مواد اولیه واحدهای سلولزی را با مشکل مواجه میکند. اما استفاده بهینه از جنگل با رعایت ملاحظات منابع طبیعی و با حضور نماینده اداره کل منابع طبیعی بدون مشکل است تا استفاده منطقی صنعت از جنگل بدون وارد کردن خسارت فراهم شود.فعالیت واحدهای سلولزی جدا از مشکل تامین مواد اولیه با پسابهایی که تولید میکنند به عنوان صنعت آلاینده در تعارض با محیطزیست هستند، تا جایی که از کشتارگاهها آلایندهتر شناخته شدهاند. راهکار مقابله با این آلایندگی در استفاده از پیشتصفیه عنوان شده است.
تامین مواد اولیه با زراعت چوب و پسماند
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان مازندران نیز در گفتوگو با صمت میگوید که صنایع سلولزی رشتههای صنعتی مختلفی از صنایع تولیدی «امدیاف» تا مقواسازی و کاغذسازی را در بر میگیرد.سید مصطفی موسوی ادامه میدهد: برداشت هر نوع چوبی از جنگلهای شمال در قانون جدید ممنوع شده و همین امر تامین مواد اولیه را برای واحدهای تولیدی و صنعتی در صنایع سلولزی مشکلساز کرده است که این موضوع در سفر وزیر صنعت، معدن و تجارت به استان مازندران مطرح شد و به دستور او واردات چوب و تامین مواد اولیه برای صنایع سلولزی در وزارتخانه مربوطه پیگیری میشود.او اظهار میکند: واحدهای موفقی در حوزه بازیافت کاغذ برای تولید کاغذ، خمیر کاغذ، کارتن و مقوا در شهرکهای صنعتی استان مازندران وجود دارد اما مشکل آنها در پساب تولیدی است که آلودگی بالایی دارد. بنابراین لازم است نظارت زیستمحیطی بر عملکرد آنها با دقت بیشتری انجام شود چراکه خروجی فاضلاب واحدهای سلولزی از خروجی پساب کشتارگاهها آلودهتر است.موسوی با اشاره به رتبه برتر کشوری صنایع سلولزی استان مازندران در تولید کاغذ از بازیافت، میافزاید: صنایع سلولزی در استان مازندران شکل گرفته و در حال کار است بنابراین باید مواد اولیه مورد استفاده آنها تامین شود. از طرفی لازم است در پساب تولیدی آنها نیز نظارت دقیقتری انجام شود زیرا با وجود حجم بالای آلودگی باید هر واحد پیشتصفیه مناسب داشته باشد تا پسابهای صنعتی متناسب با تصفیهخانه شهرکهای صنعتی تحویل داده شود.مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان مازندران بیان میکند: در مجموع باید بتوانیم به سمت صنایعی حرکت کنیم که واحدهای تولیدی صنایع سلولزی به سمت بازیافت از پسماندهای ساقه برنج حرکت کنند. «کاه و کلش» باقیمانده از برداشت برنج ارزشافزوده و سودآوری بالایی دارد که در صورت استفاده از آن در صنایع سلولزی نیازی به واردات چوب و استفاده از منابع جنگلها نیست که در این زمینه شرکت شهرکهای صنعتی استان مازندران نیز آماده همکاری و هماهنگی با سرمایهگذاران در تولید خمیر کاغذ از «کاه و کلش» برنج است.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران