خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران
نوشته های مرتبط
بورس کالای ایران در افق چشمانداز، مرجع قیمتگذاری کالاهای اساسی و مواد اولیه واسطهای در منطقه و یکی از گزینههای اولویتدار تولیدکنندگان برای تامین مالی و پوشش ریسک تجاری محسوب میشود.
در ماموریت این بورس تشریح شده که با ایجاد بازارهای شفاف برای مبادلات کالا و تامین مالی و پوشش ریسک تجاری تولیدکنندگان، یکسری ابزارها را برای تامین مالی و مدیریت ریسک در اختیار فعالان بازار قرار دهد. از سوی دیگر کارشناسان بازارسرمایه معتقدند وجود بازار نقدی قوی و پر عمق، به کشف نرخ قراردادهای مشتقه کمک میکند زیرا بدون وجود این بازار، نرخ اوراق مشتقه دچار ابهام خواهد شد و به همراه آن مسیر بازار مشتقه دچار اختلال جدی میشود. صمت در این شماره با مرور برخی ابزارها و بازارهای معاملاتی بورس کالا درباره راهکارهای توسعه این بورس با مدیرعامل پیشین بورس کالا به گفتوگو نشست.
تسهیل تامین مالی صنایع
ابزارهای معاملاتی در بورس کالا بر ۳ مبنای تسهیل مبادلات، تامین مالی و پوشش ریسک تعریف و طراحی میشوند که بهمنظور برخی کارکردهای اصلی در اقتصاد از اهمیت زیادی برخوردار میشود. از آن جمله میتوان به هدایت سرمایهها به بخشهای تولیدی اقتصاد، ایجاد ارتباط بین بخشهای کالایی، مالی و تحول شیوههای سنتی معاملات و توسعه بازارسرمایه کشور اشاره کرد.
تاثیر این ابزارها و رویکردهایی که در طراحی این ابزار مدنظر است منجر به کاهش هزینه مبادلات، ارتقای شفافیت در اقتصاد و افزایش سطح مبادلات و روان شدن جریان معاملات میشود. بر این اساس، کشف نرخ عادلانه که در سایه ایجاد بازار با سطح مطلوبی از تقاضا انجام میشود، آثار آن براساس شناخت فرصتهای سود بین بازارها و تعیین سطح عمومی تقاضا براساس قیمتها و جهتگیری قیمتها است که در آینده برای برنامهریزی و جهتگیری سطح قیمتها میتواند مورد بررسی قرار بگیرد. از سوی دیگر مدیریت ریسک نوسانات قیمتی ازجمله کارکردهای دیگر این ابزار است. یکسری از ابزارها به منظور ایجاد محیط سرمایهگذاری طراحی شدهاند. این ابزارها فقط به منظور تسهیل مبادلات کاربرد دارند و زیرساختهای مبادلات را تقویت میکنند. یکی از مباحث مهم درباره این ابزارها، تسهیل تامین مالی از سوی صنایع است؛ ابزارهای بورسی بهوسیله بورس کالا و بورسهای کالایی دیگر برای مباحث تامین مالی طراحی شدهاند.
توسعه بازار و ارتباط با بازارهای بینالمللی
بهطور کلی ۳ بازار معاملات فیزیکی، قراردادهای مشتقه و بازار فرعی در بورس کالا در ابتداییترین سطح در بازار معاملات کالای فیزیکی تابلوی معاملات محصولات معدنی و پتروشیمی و فرآوردههای نفتی و محصولات کشاورزی است. بازارمشتقه هم از تابلوی قراردادهای آتی، سلف استاندارد و تابلوی قراردادهای اختیار معامله تشکیل شده است. در بازارفرعی بهطور معمول معاملات یکسری از کالاهای فیزیکی که شرایط عرضه پیوسته را ندارند یا با استانداردهای ویژهای با کالای پذیرش شده مغایرت دارند در این بازار معامله میشوند. از سوی دیگر قراردادهای نقدی ابزاری برای تسهیل مبادلات، شفافیت معاملات و تضمین پرداخت و تحویل کالا است. قراردادهای اعتباری و سلف از جمله قراردادهای پیشرفتهتر است که همان مزایای قراردادهای نقدی را دارد؛ با این تفاوت که تامین مالی خریداران یا تولیدکنندگان که همان عرضهکنندگان هستند استفاده شوند. قراردادهای سلف استاندارد به عنوان ابزارهای تامین مالی و سرمایهگذاری، قراردادهای آتی و اختیار معاملات با همان کارکردهای تسهیل معاملات هستند که به منظور ویژه پوشش ریسک تعریف شدهاند. این ابزار برای نگهداری کالا به همراه تسهیل مبادلات مورد استفاده قرار میگیرند. از سوی دیگر صندوقهای کالایی هم ابزار تامین مالی هستند و هم کارکرد سرمایهگذاری دارند.
اداره موثر نوسانات نرخ ارز
حسین پناهیان کارشناس بازار سرمایه و مدیرعامل پیشین بورس کالای ایران، در گفتوگو با صمت با اشاره به سیاستهای توسعه بورسهای کالایی در سایر کشورها و حاکمیت اقتصاد رقابتی در این کشورها گفت: تجربه کشورهای صنعتی حکایت از شکلگیری، فعالیت، توسعه و تکامل بورسهای کالایی برای بیش از دو قرن نشان میدهد که با توجه به این دوران به نسبت طولانی، مسیر بسیار پرفراز و نشیبی هم بر سر راه این بورسها بوده است. او مهمترین عامل توسعه بورسهای کالایی در این کشورها را وجود اقتصاد رقابتی، بخش خصوصی قدرتمند و مزیتهای رقابتی متعدد دانست و افزود: فرصتهای سرمایهگذاری و تخصیص بهینه منابع براساس الگوهای کارآمد اقتصادی نیز، توانسته به شکلگیری و توسعه بورسهای کالایی کمک کرده و در مقابل این بورسها نیز توانستهاند در صحنه اقتصاد اثربخشی خود را نشان دهند. پناهیان تاکید کرد: در ایران با توجه به دوران کوتاه عمر بورسهای کالایی لازم است توجه ویژهای به تداوم و کارکرد موثر آنها شود تا بتوانند نقش بیبدیل خود را در عرصه اقتصاد نشان دهند. وی ادامه داد: وجود بنگاههای بزرگ تولیدکننده و عرضهکننده، بیشتر در فضای کسب و کار غیررقابتی با مالکیت و یا مدیریت به طور تقریبی دولتی باعث شده تمایل بخش خصوصی از فعالیت با بورسهای کالایی به نحو چشمگیری کم شود.پناهیان دو عامل بهرهوری و هزینههای مبادله را ازجمله عوامل اثرگذار نام برد که در کاهش تعامل بخش خصوصی با بورس کالا اهمیت دارد.وی وجود سامانه مالیاتی کارآمد همراه با شفافیت بالا را عامل اثربخش دیگری برشمرد که میتواند بر تمایل بازیگران بر استفاده از ظرفیتهای بورسهای کالایی کمک
کند.به گفته مدیرعامل پیشین بورس کالای ایران، یکی از عوامل مهم دیگر، وجود بازار نقدی قابل اتکا و پر عمق و کارآمد در صحنه اقتصاد است که میتواند بر شکلگیری بازار مشتقه برای کالاها و محصولات مختلف به صورت موثر و قوی اثرگذار باشد. در دنیا در کنار تمامی بازارهای مشتقه، یک بازار پرعمق قابل استناد و شفاف برای ارجاع نرخ اوراق بهادار مشتقه وجود دارد.پناهیان افزود: لازمه این امر وجود سامانه مناسب مدیریت ریسک و بهویژه اداره موثر نوسانات نرخ ارز است که نقشآفرینی بورسهای کالایی را بیشتر نشان خواهد داد. به همراه آن توسعه فرهنگ مالی و شکلگیری بازیگران کلیدی جدید در این بازارها، امری ضروری است.این کارشناس بازارسرمایه با تاکید براینکه رسیدن به جایگاه واقعی بورسهای کالایی در ایران راه بسیار پرفراز و نشیبی دارد، تصریح کرد: با بهرهگیری از تجربیات جهانی و بومیسازی آنها میتوان سریعتر و با هزینه کمتری شاهد بورسهای کالایی کارآمدتر و موثرتر در صحنه اقتصاد بود.
منبع: گسترش صمت
