بازار ارز مدتی است که با رشد قیمت همراه شده و نرخ دلار تا مرز ۳۵۰۰ تومان پیش رفته است. رشد ۱۵۰ تومانی دلار در هفتههای اخیر در حالی اتفاق افتاده است که در حدود ۲سال گذشته این بازار کمتر نوسانی را به خود دیده و مردم نیز با توجه به نتایج مثبت مذاکرات و توافقاتی که در این زمینه حاصل شد،
منتظر بودند دلار ارزان را به چشم ببینند و شاهد افت بیشتر قیمتها در این بازار باشند، روندی که درحالحاضر به شکل معکوس در حرکت است. به هرحال، قیمت دلار در حالی در روزهای اخیر به شکلی چشمگیر در حال افزایش بوده است که چند سناریو برای این رشد مطرح میشود. از افزایش تقاضا به دلیل آغاز سفر حجاج گرفته تا دستکاری نرخها از سوی صرافیها و حتی از سوی دولت به دلیل کاهش شدید نفت و کمبود بودجه از جمله عواملی است که از گوشه و کنار به گوش میرسد. همین موضوع هم باعث شد در هفته گذشته، اظهارنظرهای متفاوت و درعین حال متناقضی از سوی مسئولان و مقامات رسمی اقتصادی و بانکی کشور درباره رشد این نرخ ارائه شود.
اظهارنظرهای ارزی
وزیر اقتصاد با اشاره به نوسانات روزهای اخیر بازار ارز و رسیدن قیمت دلار به ۳۵۰۰ تومان میگوید که این نرخ نگرانکننده نیست و این نوسانات در بازار ارز امری عادی به حساب میآید. علی طیبنیا معتقد است نوساناتی که در ۲ سال اخیر در بازار ارز وجود داشته است محدود بوده و نوسانات قیمت ارز در هر اقتصادی در حد محدود وجود دارد و این امری طبیعی است. این درحالی است که ولیاله سیف، رییس کل بانک مرکزی معتقد است در ۴ ماه نخست سال ۱۳۹۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل، دامنه نوسان نرخ ارز ۷۰ درصد کاهش یافته و به دلیل تخلیه حبابهای قبلی موجود در نرخ ارز، این بازار دیگر کشش افزایش نرخ را ندارد. وی بر این باور است که ثبات فضای اقتصاد کلان و مشخص بودن راهبردها و رویکردهای دولت در ایجاد این آرامش در بازار ارز نقش مهمی داشته، اما بهطور مستقیم بانک مرکزی دخالتی در تعیین نرخ ارز در ۲سال اخیر نداشته است. به گفته او نهایت تلاش این بانک جلوگیری از ایجاد هیجانهای ناپایدار در بازار بوده و در این زمینه نیز خوشبختانه از حمایتهای ارزشمند دولت و شخص رییسجمهور برخوردار بوده است.در عین حال محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت نیز در نشست خبری اخیر خود درباره نوسانات قیمت ارز در بازار گفته است: در رابطه با برابری نرخ ریال و دلار و دیگر ارزها ۲عامل اقتصادی و عوامل مقطعی که حتی میتواند روانی باشد، تاثیرگذار هستند. بنابراین در تحلیل بازار متوجه میشویم همه چیز در آینده نشان از این دارد که با مشکل ارز مواجه نخواهیم شد، هر چند قیمت نفت کاهش یابد، چون ما در بودجه ۹۵ حداقل وابستگی را به نفت قائل شدهایم. سخنگوی دولت با تأکید بر اینکه در آینده بازار ارز نگرانی از افزایش مقدار عرضه ارز وجود ندارد، گفت: در آینده امکانات و دسترسی ما به منابع ارزی بیشتر خواهد شد، بنابراین عقل اقتصادی به افزایش ناگهانی قیمت اخیر ارز در هفته گذشته پاسخ مثبت نمیدهد، پس میتواند موضوعی کوتاهمدت و مقطعی باشد. وی با بیان اینکه ممکن است افزایش قیمت ارز در هفته گذشته مرتبط با سفرهای پایانی تعطیلات و یا ارز احیاشده از سوی زائران و یا حتی برخی عوامل روانی کوتاهمدت باشد که در واقعیت هیچ پشتوانهای ندارد، خاطرنشان کرد: درحالحاضر بانک مرکزی از منابع ارزی متناسب برخوردار است و میتواند بازار را کنترل کند و دولت برخلاف آنچه در اخبار غیررسمی و شایعات گفته میشود به هیچوجه خواهان افزایش نرخ ارز نیست چون در این صورت دولت نیز زیان خواهد دید.
رشد غیرعقلانی قیمت ارز
به هرحال این شرایط در حالی بر بازار ارز حاکم است و اظهارنظرها درباره ارز و دلایل این رشد از سوی مسئولان اقتصادی و بانکی کشور ارائه میشود که کارشناسان نیز بر این باورند که با توجه به روند مثبتی که در بازار دیده میشد، انتظارات برای کاهش نرخ ارز فراهم شده بود و به نظر میرسد این رشد در شرایط فعلی غیرعقلایی است و نرخ ارز باید با توجه به شرایط حال حاضر، ارزان شود. مهدی تقوی یکی از کارشناسان اقتصادی در گفتوگو با صمت، با اظهار تعجب از رشد غیرمنتظره نرخ ارز در بازار در هفتههای اخیر تاکید کرد که درحالحاضر یک رفتار غیرعقلایی در بازار وجود دارد که باعث شده قیمت ارز به شکل غیرمنطقی افزایش یابد. به گفته او این شرایط در حالی است که براساس تمامی پیشبینیها و نظریهها، نرخ ارز باید کاهش مییافت. او با بیان اینکه ورود بخشی از ارزهای بلوکهشده به کشور در روزهای پس از توافق و آزاد شدن بخش دیگری از ارزهای بلوکهشده که میزان آن به ۲۰ میلیارد دلار میرسد، در آینده این نوید را میداد که عرضه ارز در بازار افزایش یابد و بهتبع آن نرخ دلار کاهشی شود، گفت: اما برخی رفتارها و عوامل که نمیتوان متوجه شد که سرمنشا آن کجاست، سبب شد قیمتها در بازار در هفتههای اخیر با یک رشد غیرمنطقی مواجه شوند که این به هیچوجه برای اقتصاد کشور مناسب نیست. این کارشناس اقتصادی معتقد است پیشبینی میشود با توجه به شرایط حال حاضر اقتصاد و با تدابیری که در حوزه ارزی انجام شده است و از سوی دیگر ورود ارزهای بلوکهشده، نرخ ارز به زودی روند کاهشی به خود بگیرد و قیمتها در این بازار ارزان شود. به گفته او بازار درحالحاضر منتظر نرخ ارز ارزان است و نرخ فعلی با تئوری و نظریههای اقتصادی همخوانی ندارد. ضمن اینکه این نرخ دیگر کشش افزایش بیشتر را نیز نخواهد داشت.
شرایط برای کاهش نرخ ارز فراهم است
بیژن صفوی یکی دیگر از کارشناسان اقتصادی در گفتوگو با صمت با تاکید بر اینکه رشد اخیر نرخ ارز، باید هرچه سریعتر ریشه یابی و مرتفع شود، چراکه پس از مذاکرات انجامشده میان ایران و ۱+۵، پیشبینیها حاکی از کاهش قیمتها بود، در اینباره گفت: درحالحاضر به نظر میرسد بازار کشش این رشد را ندارد و پیشبینی میشود نرخ ارز بار دیگر روند نزولی به خود بگیرد.وی با بیان اینکه نگرش مثبتی پس از نتیجه مذاکرات بر نرخ ارز ایجاد شد که همین موضوع کاهش نرخ ارز را محتمل میکرد، افزود: در شرایط فعلی شاهد این موضوع هستیم که نرخ ارز تقویت شده که این رشد جای تامل دارد.او با تاکید بر اینکه در مجموع برای دستیابی به یک نرخ تعادلی در بازار ارز، باید موارد و ملاحظات زیادی را مدنظر قرار داد، یادآور شد: در چنین شرایطی باید دولت تلاش کند حجم تجارت خارجی را افزایش دهد، درآمدهای حاصل از صادرات را تقویت کند و به صورت کوتاه مدت بازار را رصد کند تا قیمتها دچار نوسانات نشود، ضمن اینکه عرضه و تقاضای ارز را به تعادل برساند تا نه طرف عرضه که صادرکنندگان هستند آسیب ببیند و نه طرف تقاضا که بخش اعظمی از آن تاجران و واردکنندگان هستند. صفوی یادآور شد: درحالحاضر شرایط اقتصادی بهگونهای نیست که نرخ ارز رشد داشته باشد و میتوان با توجه به فضای مثبت بهوجودآمده در حوزه بینالملل و سیاست خارجی منتظر کاهش قیمتها ماند، بنابراین با در نظر گرفتن برخی ملاحظات و فراهم کردن شرایط تکنرخیکردن ارز، میتوان از اعمال یک نرخ تعادلی مناسب در بازار ارز بهرهمند شد تا در این راستا بخشهای اقتصادی از نوسانات این نرخ دچار آسیب نشوند. به گفته او درحالحاضر حرکت نرخ ارز به صورت سینوسی است و همین امر باعث شده بازار دچار گیجی شود که این امر مشکلات زیادی را میتواند به همراه داشت باشد، اما با این حال، پیشبینی این است که نرخ ارز به سمت کاهش پیش برود .
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران