خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران
نوشته های مرتبط
صنایع لبنی جهان بهویژه اروپا این روزها وضعیت عجیبی را تجربه میکنند. از یک سو افزایش تولید جهانی شیر و کاهش واردات این ماده لبنی از سوی بزرگترین کشور مصرفکننده جهان یعنی چین و از سوی دیگر تحریم واردات لبنیات از کشورهای تولیدکننده اتحادیه اروپا از سوی روسیه موجب شده تا صنایع لبنی جهان با رکود بیسابقهای مواجه شوند.
برای درک این موضوع کافی است نگاهی به وضعیت یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات لبنی جهان یعنی اروپا بیندازیم. به نظر میرسد با ممنوعیت واردات شیر از کشورهای قاره سبز اروپاییها اکنون در مقدار زیادی شیر غرق شدهاند، نتیجه این داستان هم موجب شده تا اروپا از تولید زیاد شیر اشباع شود. به علاوه افزایش عرضه نسبت به تقاضا موجب کاهش بهای این کالای مصرفی و زیان تولیدکنندگان نیز شده است. به طوری که درحال حاضر قیمت یک بطری آب در اروپا حدود ۱/۵۰ دلار است درحالی که یک بطری شیر با قیمت حدود ۱ دلار به فروش میرسد. رکودی که برای کشاورزان اروپایی به مثابه مصیبتی بزرگ تلقی میشود و موجب شده تا کشاورزان دامدار با تجمع در بروکسل نسبت به ادامه این وضعیت اعتراض کنند.
فروش زیرقیمت تمامشده تولید
بررسیها نشان میدهد، در سالجاری میلادی قیمت خرده فروشی شیر در اروپا حدود ۵درصد کاهش یافته این در حالی است که قیمت فروش عمده شیر نیز حدود ۲۰درصد کاهش داشته است. با این شرایط کشاورزان مجبور شدند شیر را ارزانتر از هزینهای که برای تولید آن صرف شده به فروش برسانند. معضلی که موجب شده تا اتحادیه اروپا برای پشتیبانی اورژانسی ازکشاورزان و عبور آنان از این بحران مبلغ ۵۵۵میلیون دلار اختصاص دهد. بروز این بحران سبب شده کشاورزان اروپا خواستار تعیین دوباره سهمیههای تولید شیر شوند زیرا برای نخستین بار در طول ۳۰ سال گذشته امسال دامداران اروپایی مجاز بودند هرچقدر که میخواهند شیر تولید کنند. مصائب تولید شیر در اروپا بهانه مناسبی است تا نگاهی به دورنمای بازار جهانی شیر درسال ۲۰۱۵م بیندازیم.
ادامه روند نزولی بهای محصولات لبنی
در مجموع، بدون لحاظ کردن تغییرات آب وهوایی نامناسب، انتظار میرود روند نزولی قیمت شیر در سال ۲۰۱۵میلادی تا زمانی که بازار برای مقابله با عرضه مازاد شیر راهی بیابد همچنان ادامه داشته باشد. کارشناسان معتقدند چنانچه پایین بودن سطح قیمتها همچنان پایدار بماند، حاشیه سود تولیدکنندگان شیر شروع به کاهش کرده و درنهایت به کاهش ظرفیتهای تولید شیر بینجامد. در نتیجه انتظار میرود درسال ۲۰۱۵م قیمت محصولات لبنی همچنان زیرفشارهای کاهشی باقی بماند. تولیدکنندگان شاهد کاهش حاشیه سود خود خواهند بود و میزان تولید از سوی تولیدکنندگان عمده بیش از ۱درصد افزایش نخواهد یافت. اینکه قیمتها با چه سرعتی بهبود خواهند یافت بستگی به میزان برداشت از ذخایری دارد که در کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده انباشته شده است.
پیشبینی بازار شیر امریکا
براساس آخرین گزارشهای منتشر شده از سوی وزارت کشاورزی امریکا، قیمت فرآوردههای لبنی در سال ۲۰۱۵م در این قاره نیز با کاهش روبهرو شده است. روندی که نتیجه افزایش تولید جهانی و این محصول تحریم واردات لبنیات از کشورهای تولیدکننده اتحادیه اروپا از سوی روسیه، کاهش واردات از سوی چین و همچنین افزایش ارزش برابری دلار در بازارهای جهانی است. تحلیلگران معتقدند این روند تا حدی ادامه یافته است که قیمت شیر خشک از ۵۰۰۰ دلار در هر تن در ژانویه ۲۰۱۴ به سطح کنونی یعنی ۲۳۰۰ دلار در هر تن FAS کم شده است. از سوی دیگر وضعیت برای تولیدکنندگان امریکایی چندگانه خواهد بود. پیشبینی میشود صادرات محصولات لبنی این کشور در سال ۲۰۱۵م به ۷/۶میلیارد دلار افزون شود که این رقم ۹درصد نسبت به صادرات رکوردگونه ۷/۴میلیارد دلاری سال گذشته، افزایش نشان میدهد. همچنین افزایش رقابت در بازارهای آسیایی از سوی صادرکنندگان اروپایی و تولیدکنندگان منطقه اقیانوسیه، کاهش صادرات امریکا به این منطقه را در پی خواهد داشت. اما بهبود رشد اقتصادی در این کشور که پیشبینی میشود از ۲/۳درصد در سال ۲۰۱۴م به ۳/۳درصد برای سالجاری افزایش یابد، میتواند موجب افزایش سطح تقاضای داخلی شده و تا حدی کاهش تقاضای بازارهای صادراتی را جبران کند. درواقع بهای شیر در بازارهای داخلی امریکا کاهش خواهد یافت، اما کاهش بهای خوراک دام به بهبود سودآوری تولیدکنندگان کمک خواهد کرد.
امیدواری دربازار شیر آرژانتین
اما تولید شیر در آرژانتین در سال ۲۰۱۵ میلادی با ۳درصد افزایش افزونبر ۱۱/۷میلیون تن میشود. حاشیه سود بهبود نسبی خواهد یافت و با خروج تولیدکنندگان خردهپا از بازار بهدلیل ناتوانی در رقابت، بازار در دست تولیدکنندگان متوسط و بزرگ قرار خواهد گرفت. انتظار میرود مازاد شیر تولیدی آرژانتین در سالجاری تبدیل به پنیر یا پودر شیر خشک کامل (WMP) شود، بهویژه که دورنمای صادرات این اقلام به روسیه برای سالجاری بسیار امیدوارکننده به نظر میرسد.
بازار رقابتی مساعد برای استرالیا
استرالیا نیز از تولیدکنندگان بزرگ شیر به حساب میآید. پیشبینی میشود تا ماه اکتبر ۲۰۱۵ میزان تولید شیر در استرالیا در مقایسه با دوره مشابه سال قبل با ۴/۵درصد افزایش روبهرو شود. اما این رقم اکنون ۳درصد برآورد شده و میزان تولید آن تا پایان سال به ۹/۷میلیون تن میرسد. کاهش بارندگیها در مناطق عمده پرورش دام، نظیر ایالت ویکتوریا، تاکنون تاثیری بر میزان تولید شیر نداشته است. انتظار میرود با وجودکاهش بهای شیر در بازارهای جهانی، با توجه به کاهش ارزش برابری دلار استرالیا در مقابل دلار امریکا در سال ۲۰۱۵م، صادرات شیر استرالیا موقعیت رقابتی بهتری در بازارها به دست آورد. در سالجاری تعداد دامها در این کشور بدون تغییر در محدوده ۱/۷میلیون رأس باقی خواهد ماند اما میزان تولید شیر، به دلیل بهبود بازدهی در واحد دامی، افزایش کمی خواهد یافت. پیشبینی میشود که میزان صادرات شیر استرالیا، بهطور عمده بهصورت شیر مایع «یواچتی»، در سالجاری با ۲۰درصد افزایش به ۱۱۳ هزار تن برسد که بخش عمده این افزایش ناشی از رشد صادرات به چین خواهد بود. دولت چین درصدد تسهیل واردات شیر تازه به این کشور است تا محمولههای وارداتی حداکثر در مدت ۸ روز در سوپرمارکتها به دست مصرفکنندگان برسند.
وضعیت تولید لبنیات در ایران
اما از نکات جالب و مورد توجه درباره صنعت لبنیات در ایران تولید ۶۸درصد از کل شیرخام کشور در بخش روستایی و واحدهایی با مقیاس کوچک و با مدیریت خانوارهاست؛ هر چند میزان جذب شیرخام تولیدی از سوی کارخانههای لبنی کشور در حال رشد بوده اما سهم شیر دریافتی (جذب شده) از کل شیرخام تولیدی بهوسیله کارخانهها بسیار ناچیز است. در اینباره سیروس روستا، رییس هیاتمدیره اتحادیه دامداران در گفتوگو با صمت با اشاره به اینکه ایران در زمینه محصول شیر در زمره کشورهای واردکننده محسوب نمیشود توضیح میدهد: افزایش تولید جهانی شیر و کاهش واردات این ماده لبنی از سوی چین یا تحریم واردات لبنیات از کشورهای تولیدکننده اتحادیه اروپا از سوی روسیه تاثیر چندانی در افزایش قیمت این کالای مصرفی در ایران ندارد.
او اضافه میکند: تولید شیر در ایران بیشتر به عوامل داخلی مانند خشکسالی یا افزایش بارشهای فصلی و رشد و تولید علوفه وابسته است ودر این زمینه ما کمتر از عواملی که روی تولید و عرضه شیردر جهان موثر است تاثیر میپذیریم.
رییس هیاتمدیره اتحادیه دامداران فارس در ادامه صادرات شیر از ایران به دیگر کشورهای جهان را منتفی میداند و میگوید: بخش صادرات بیشتر شامل فرآوردههای لبنی است بهطوریکه کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، اماراتمتحده عربی، کویت، عربستان، مالزی، تایلند، انگلیس، کانادا، اتریش، لبنان، سوریه، قطر و گرجستان مهمترین مصرفکنندگان فرآوردههای لبنی ایران بهشمار میروند. این مقام مسئول صادرات محصولات لبنی ایران را شامل انواع شیر استریل ساده و طعمدار، پنیر، ماست، خامه، آبمیوه، نوشیدنیهای گیاهی، بستنی، دوغ، انواع شیرخشک صنعتی و سایر محصولات پودری اعلام کرد.
به این ترتیب به نظر میرسد، ایران در میان ۱۰تولیدکننده عمده شیر درجهان ازجمله هند با ۱۶/۵درصد، امریکا ۱۲ درصد، چین با سهم ۶درصدی نقش چندان پررنگی ندارد. موضوعی که دراینفوگرافی سازمان جهانی خواربار و کشاورزی، «فائو» نیز به خوبی قابل مشاهده است.
