ماکارونی ایران به کدام کشورها اکنون صادر میشود؟
صادقیان: به ۲۸ کشور صادرات داریم و بازارهای اطراف همچون کشورهای افغانستان، پاکستان، عراق، آفریقا، مالزی، سنگاپور و حتی کانادا را تامین میکنیم. اکنون لبنیات و پنیر ایرانی به آمریکا صادر شده و این توانمندی بالای صنایع غذایی ما را میرساند که با همه مشکلات تحریم و جنگ، توانسته رشد قابل توجهی داشته باشد و هم نیاز داخلی را تامین کند و هم در بازار صادراتی حضور داشته باشد.
به مزیتها اشاره داشتید، برای پایداری رشد اقتصادی باید کدام بخش پیشران باشد؟
مرتضوی : حتماً برای رشد پایدار باید چند مولفه وجود داشته باشد. صنعتی رشد پایدار خواهد داشت که وصل به ماده اولیه تولید داخلی باشد. اکنون اصلاحاتی هم در حوزه زراعت انجام شده و بیشترین مقدار سرمایهگذاری در بهبود وضعیت آبیاری طی چند دهه اخیر، در چهار سال گذشته رخ داده است؛ بنابراین رشد پایدار صنعت غذا متصل به زمین زراعت است و اگر زراعت داخلی بخواهد موفق باشد، باید در مورد برخی غلات، با توجه به نیازهای خود از سایر کشورهای دنیا ماده اولیه وارد کنیم؛ به خصوص اینکه بزرگترین کشورهای تولیدکننده غلات دنیا یعنی قزاقستان، اوکراین و روسیه همسایه ما هستند که این یک مزیت بزرگ است و در مقابل، از طریق مرزهای زمینی به پاکستان با رشد جمعیت ۲ /۳ درصد و عراق با رشد جمعیت بسیار بالا دسترسی داریم و کشورهای عربی هم، زراعت قابل اتکا ندارند؛ بنابراین میتوان این دو را با هم هماهنگ کرد.
سهم صنعت غذا در تولید ناخالص چقدر است؟
مرتضوی : اگر زراعت به علاوه صنایع غذایی را در نظر بگیریم، صنعت غذا ۱۵ درصد GDP را دربر میگیرد. هرچقدر گندم داشته باشیم، تا آرد، کیک و بیسکویت و ماکارونی نشود، ارزش افزوده ندارد؛ پس باید به سمت صنایع با تکنولوژی خوب برویم؛ همانطور که در صنعت آرد، ما جزو ۱۰ کشور اول دنیا به لحاظ سطح تکنولوژی هستیم و نیروی فنی ماهری داریم. اکثر کارخانهداران آرد نسل چهارمی هستند که درس خواندهاند؛ پس شیرینی و شکلات و آبمیوه، صنعت جوانی است و تکنولوژی و استعداد خوبی دارد و خیلی سریع میخواهد وارد بازارهای جهانی شود. در گندم، اگر سیاستهای درستی داشته باشیم، ایران میتواند یکی از بهترین تولیدکنندگان دنیا باشد؛ صنعت طیور هم در کشور به خاطر تنوع آب و هوایی، میتواند یک صنعت پرپتانسیل باشد. پس در مجموع در کشاورزی میتوانیم رشد بسیار پایداری داشته باشیم؛ چراکه الان اسراف میکنیم و آب را هدر میدهیم؛ ضمن اینکه زمین را نیز به دلیل عدم صیانت از خاک، از بین میبریم و به طبیعت آسیب میرسانیم؛ پس اگر چرخشی در نگاه به داراییهای معنوی خود داشته باشیم و به سمت استفاده از آنها پیش رویم، رشد پایداری در صنعت غذا خواهیم داشت.
صادقیان: اتفاقات خوبی در صنعت غذایی ایران رخ داده است. اگر یادتان باشد سالهای قبل به خصوص قبل انقلاب، بسیاری از کالاها را وارد میکردیم؛ اما اکنون صادرکننده آنها هستیم. در گذشته مرغ هلندی و فرانسوی وارد ایران میشد و اکنون، شش میلیون تن ظرفیت برای طیور داریم که دو میلیون تن آن مصرف داخلی شده و مازاد آن، قابل صادرات است. در بحث گندم، هر سال گندم وارد کشور میشد؛ اما دو سالی است که مازاد داریم و صادرکننده هستیم. در لبنیات نیز صنعت ما یک صنعت پویاست و توانسته صادرات به کشورهای آمریکایی داشته باشد. این نویدی بود که داده شد که چندین کانتینر به اروپا و کشورهای سیآیاس، روسیه و آمریکا صادر شده است. اکنون ایتالیاییها به سراغ ایران میآیند تا ما برای آنها با برندهایشان ماکارونی تولید کنیم، چراکه مواد اولیه مرغوب، دانش فنی، تکنولوژی و پتانسیل عظیمی داریم. ضمن اینکه بازارهای دسترسی خوبی هم وجود دارد و همانطور که آقای مرتضوی اشاره کرد، کشورهای سیآیاس نیز تولیدکننده غلات هستند که اگر کمبودی باشد، با امکانات جادهای، ریلی و حملونقل مناسبی که کشور ما دارد، میتوانیم آن را برطرف کنیم و البته هاب منطقه هم باشیم. پس نیاز است که برخی محصولات را وارد کرده و فرآوری کنیم و به همان کشورها و سایرین صادر کنیم. اینها پتانسیلهای قوی است که در اختیار ایران قرار دارد. ولی در بحث خاک و آب، باید مدیریت کرده و اجازه ندهیم که آب اندکی که همه دنیا را دچار مشکل کرده است و آمریکا و کالیفرنیا هم حتی سالهاست از خشکسالی آن رنج میبرند، اسراف شود؛ پس باید سیستمهای آبیاری را به سیستم مدرن و با بهرهوری بالا تبدیل کرده و از آن ارزش افزوده ایجاد کنیم؛ همانطور که در سطح زیر کشت نیز، هر سال شاهد کاهش هستیم؛ ولی تولید محصولات افزایش یافته است، اینها خبرهای خوب و خوشی است که توانمندیهای ما را میرساند؛ اما در آموزش باید بیشتر کار کنیم و کشاورزان ما آموزشهای لازم را ببینند و در کنار استفاده مناسب از بذر، کود و سموم، در افزایش کمی و کیفی محصولات خود اثرگذار شوند. صنایع غذایی که باید فرآوری صورت داده و ارزش افزوده ایجاد کند تا هم تامین نیاز داخلی شود و هم صادرکننده باشیم که این هم در حال رخ دادن است. به هرحال این مسائل را اگر قدر بدانیم و درست مدیریت کنیم، قطعاً شرایط روزبهروز بهتر میشود.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران