در زمینه بازارگشایی چه اقداماتی انجام شده است؟ آیا بازارهایی بوده که طی سالهای گذشته آن را از دست بدهیم؟ آیا برنامهای برای احیای بازارها داریم؟
صادقیان: کشورهای اطراف یکی از بازارهای عمده اطراف ایران است و البته کشورهایی مثل افغاستان، عراق و آفریقا در صنایع غذایی، بازارهای هدف به شمار میروند، البته بازار آفریقا نیازمند صنایع غذایی ماست و آنجا فعالیتهای خوبی داریم و محصولات غذایی ایران، آنجا صادر میشود؛ اما اگر همت بیشتری کنیم و حمایت بیشتری هم از سوی دولت صورت گیرد، میتوانیم رقبا را از بازار بیرون کنیم و در آنجا حرف اول را بزنیم. به هرحال بازارهای آفریقایی ۴۰۰ میلیون نفر جمعیت دارند که همه آنها، نیازمند غذا هستند و بنابراین ما هم تولیداتی در این عرصه داریم.
بازارهایی هم هست که بهتازگی به دنبال ورود به آنها باشیم؟
صادقیان: بازارهای جدید که آسیایی است و کشورهایی همچون مالزی، سنگاپور و فیلیپین کشورهایی هستند که میتوانند بازارهای صادراتی ما باشند.
مرتضوی : یکی از نکات مهم در بازارهای صادرات صنعت غذای ایران، پایداری و ماندگاری در بازار است؛ یعنی ممکن است که ما بازارهای زیادی را فتح کرده باشیم؛ ولی در آنها ماندگار نبوده باشیم. پس حضور و ماندگاری در بازار، مهم است؛ اما اکنون آنقدر دنیا کوچک شده است که نمیتوان گفت بازار جدیدی وجود دارد، چراکه محصولات ایرانی، به خاطر حضور ایرانیان در خارج از کشور، به همه جای دنیا رفتهاند، اکنون هر جای اروپا و در هر شهر کوچکی، یک سوپرمارکت ایرانی وجود دارد که آنها مصرفکننده کالای ایرانی هستند و به ایران علاقه دارند؛ بخشی از آن به حس نوستالژیک برمیگردد و البته یک پیوند هم هست. اکنون کالاهایی مثل رشته آشی را نمیتوان در هیچ جای دنیا به غیر از سوپرمارکتهای عرضهکننده محصولات ایرانی پیدا کرد. ما همهجا هستیم و دنیا حالتی یافته است که محصولات ایرانی همه جای دنیا باشند؛ اما برندینگ و حضور دائم و رفتن به زنجیرههای محلی آن کشورها، نکته مهمی است که نیاز به سرمایهگذاری و بازاریابی علمی دارد؛ ضمن اینکه نیاز به رقابتهای قیمتی و دخالت دولتها را هم حس میکنیم. نیاز به یک حملونقل ایمن دارد. انبار غله دنیا در دنیا، کشورهای سیایاس هستند و همانطور که نقش روسیه، قزاقستان و اوکراین در تامین غله دنیا در حال پررنگتر شدن است ایران باید پل پیروزی برای شرکای تجاری باشد؛ همانطور که ایران پل پیروزی برای متفقین شد. اینها یک مقداری سلیقه و بینش و مقداری مدیریت میخواهد. ما سالهای سال است که با همه مذاکره میکنیم که وقتی محصول سیب ارومیه و آذربایجان ایران میرسد، به سرعت وارد چرخه شده و مازاد آن صادر شود؛ پس نمیتوان انتظار داشت این سیب سالم روی درخت بماند تا برای آن فکری کنیم. این سیب باید به موقع از درخت کنده شود و به مصرف خوراک مردم برسد یا به سردخانه انتقال یابد. اگر این کار را نکنیم دو میلیون تن ظرف ۱۵ روز به زمین میریزد و این یک تهدید جدی است. یک روزی ما در ایران، ۱۱ میلیون تن مصرف سیب داشتیم؛ ولی تولید ما تنها سه میلیون تن بود. یا در حوزه غلات، گندم میگندید و با آفلاتوکسین به خورد مردم داده میشد، اما اکنون نمیتوانیم ۱۰ میلیون تن مصرف داشته باشیم و سه میلیون تن ضایعات، پس باید نهضتی به نام سیلوسازی ایجاد میشد که در دوره اصلاحات این اتفاق رخ داد و اکنون همه گندم کشور، در سیلوهای مدرن بخشخصوصی است و این نشان میدهد اگر عقل باشد و درایت صورت گیرد، کار به خوبی پیش میرود. چه مناسبتی دارد که هر سال پرتقال خوب تولید شود ولی سرمازدگی آن را از بین ببرد و در ماه ۱۲، با عجله سامسونت پر از پول برداریم و پرتقال بخریم. پس صنعت غذا پتانسیل رشد مستمر دارد. اما اولین کاری که باید بکنیم این است که محصولات کشاورزی باید در جایی استراحت کند و این تامین منابع مالی برای خریدن صد میلیون تن کالای کشاورزی در یک بازه زمانی سهماهه، از عهده هیچ بخش خصوصی در هیچ جای دنیا برنمیآید. بلکه باید بانکها و موسسات مالی دخالت کنند و چون غذای مردم است، باید به آن چشم سودجویی نداشته باشند. در دنیای متمدن، هیچ قانونی اجازه سوءاستفاده از ماده غذایی را نمیدهد. در داستانهایی هم که وجود دارد، نقش غذا خیلی پررنگ است و باید این بها را به آن داد. ما مقدار زیادی محصول کشاورزی داریم و باید برای آن تدبیر کنیم. باید میوه را در اتاق سرد، برخی کالاها را در سردخانه و برخی دیگر را در گرمخانه نگه داریم که پتانسیل آن وجود دارد؛ ضمن اینکه بازارهای جهانی نیز به روی ما باز است. صنعت غذا میتواند به خاطر منابع عظیم آبوخاک و بازار پایداری که وجود دارد، پل پیروزی اقتصاد ایران باشد. دلیل موفقیت چین یکی این است که بازار خود را به عنوان یک بازار بزرگ چندصدمیلیونی در اختیار دارد و بنابراین وارد هر صنعتی که میشود، بازار بزرگی را پیش رو دارد و همین باعث میشود که سرمایهگذاری در آن کشور، جواب بدهد و تبلیغ آن وجود داشته باشد. ایران هم یک بازار اینچنینی دارد که جمعیت خود و اطرافش، میتواند همان تبلیغ برای سرمایهگذار باشد؛ ضمن اینکه در ایران، مصرف خیلی نسبت به کشورهای منطقه بالاتر است و مردم ما عادت کردهاند که خوب لباس بپوشند و خوب غذا بخورند و این عادات اجتماعی ما ایرانیان است.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران