تجارت جهانی کالاهای دستدوم تاریخ طولانی دارد. تا اواسط قرن ۱۹میلادی پوشاک بیشترین سهم را در این بازار داشت و تنها پس از توسعه صنعت و شروع تولید انبوه و رشد درآمدها، قدرت خرید قشر متوسط هم فراهم شد.
اما حالا این فرهنگ قدیمی تجارت و خرید و فروش کالاهای دستدوم به انواع و اقسام کالاها بسط داده شده و راههای تهیه و خرید آن نیز با گسترش فضاهای آنلاین تغییر یافته است. در این میان از اوایل سال ۱۳۹۰ سایتهایی در ایران شکل گرفتهاند که در کنار سایتهای عرضهکننده خدمات و محصولات نو با قیمتهای مناسب و حتی ارائه تخفیفهای شگفتانگیز، بستر خرید و فروش کالاهای دستدوم مردم را نیز فراهم کردهاند و از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را در میان کالاهای رنگ و وارنگ آنها میتوان یافت. نمونههای مشابه خارجی این سایتها سالهاست که با رونق تجارت الکترونیکی و فرهنگ قدیمی موجود در این زمینه به ویژه در میان کشورهای اروپایی به درآمدهای چندمیلیارد دلاری دست یافتهاند و نمونههای ایرانی آن تازه در ابتدای راه قرار دارند تا علاوه بر فرهنگسازی در این حوزه، زمینههای رشد آن را نیز فراهم کنند. در این بین آنچه مهم است روی آوردن مردم به خرید و فروش کالاهای دست دوم است. بررسیهای انجامشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد در سال ۱۳۹۳ حدود ۳/۴درصد درآمدهای خانوارهای شهری از محل فروش کالای دست دوم حاصل شده است. به عبارت دیگر سال گذشته خانوارهای شهری ایران نزدیک به ۱۷هزار میلیارد تومان کالای دست دوم فروختند. به طوری که کل درآمد خانوادهها از فروش کالاهای دست دوم به طور متوسط بیش از یک میلیون و ۶۰ هزار تومان برای هر خانوار برآورد شده است.
درآمد خانوار از فروش کالاهای دست دوم
کالاهای دست دوم خانوار هرچند جزئی از داراییهای آنها محسوب میشود اما در سالهای اخیر به محل درآمد مناسبی برای آنها تبدیل شده است. آن طور که بانک مرکزی گزارش داده بین سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ سهم درآمد خانوار از فروش کالاهای دست دوم آنها از کل درآمدهای پولی آنها قابل توجه بوده به طوری که در سال ۱۳۸۴ این بخش سهم ۴/۲درصدی از کل درآمدهای پولی خانوار داشته است. در سال ۱۳۹۰ نیز این سهم به ۴/۳ درصد رسید. در واقع میتوان گفت سالانه خانوار ایرانی ۴ درصد از درآمدهای خود را برای تامین هزینههایش، از فروش داراییهای دست دوم خود تامین میکند.
بازار ۱۱ هزار میلیاردی سمساریها
از سوی دیگر با اعلام این آمار و ارقام میتوان حجم تقریبی بازار سالانه سمساریها از محل خرید کالاهای دست دوم خانوار را محاسبه کرد. با توجه به جمعیت ۲۱ میلیونی خانوار ایرانی (براساس اعلام مرکز آمار ایران) و فروش سالانه بیش از ۵۳۲ هزار تومانی کالاهای دستدوم خانوار میتوان رقم تقریبی بازار سمساریهای ایرانی را ۱۱ هزار و ۱۸۸ میلیارد تومان برآورد کرد. این رقم حداقل رقمی است که سمساریها میتوانند از فروش کالاهای دست دوم خانوار بهدست بیاورند. اما اگر سود آنها را به این رقم اضافه کنیم این رقم افزایش چشمگیری خواهد داشت. تنوع کالاها آنقدر زیاد شده که گویا مردم دیگر دلشان نمیخواهد بیش از مدت محدودی، کالایی را در خانهخود ببینند؛ اگرچه کاهش قدرت خریدهم در کنار تنوعطلبی سبب شده تا اجناس دستدوم در بازار دست بهدست شود. هر روز یک طرح تازه، هر روز یک مدل نو. این حال و روز بازارهایی است که تنوع را مایه خود کرده و هرچقدر هم که میگذرد، مردم را بیشتر و بیشتر جذب خود میکنند. هر کسی با هر قدرت خریدی، بالاخره دلش میخواهد هر از گاهی، رنگ و رویی تازه به منزلش بدهد و کالاهایی که دارد را به اصطلاح رد کند برود و به جایشان، کالاهایی دیگر هر چند دست دوم، خریداری کند. این عاملی شده تا بازار دستدومفروشان، کساد نباشد.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران