خرید تضمینی و توافقی شیرخام از دامداران یکی از سیاستهایی است که دولت میتواند حمایت خود از زنجیره تولید شیر را ثابت کند.
در شرایط کنونی دولت به طور میانگین روزی ۸۰۰ تن شیرخام از دامداران خریداری میکند اما بدهی بسیاری به دامداران دارد و فقط توانسته حدود ۳۵درصد از این مطالبات را پرداخت کند. این در حالی است که دولت برای حمایت از زنجیره شیر باید درنظر داشته باشد که افزایش مطالبات و زمان پرداخت، به دامداران آسیب بسیاری وارد میکند و در این شرایط طبیعی است که واحدهای صنایع لبنی هم با مشکلات بسیاری روبهرو شوند. این آسیبها ممکن است باعث افزایش غیررسمی قیمت شیر خام شود. در این صورت واحدهای صنایع لبنی هم در قیمت تمامشده با مشکلاتی روبهرو خواهند شد. اگر دولت نتواند سیاستهای حمایتی را بهطور کامل پیش ببرد، این چالشها از صنعت شیر دور نخواهند شد. اکنون پس از اینکه با برخی از حمایتها مشکلات صنایع لبنی و دامداران رو به بهبود قرارگرفته این چالش به وجود آمده است. برخی از کارشناسان برای حل این مسئله معتقدند دولت باید از باقی حلقههای زنجیره شیر حمایت کند. به عبارتی اگر دولت بتواند این حمایت را وارد صنایع لبنی کند، واحدهای صنایع لبنی میتوانند با دامداران به تعاملهای همافزا دست یابند.
همچنین دسته دیگری از کارشناسان معتقدند که خرید شیر توافقی برای شیرخام مازاد است و به این دلیل که اکنون در کشور شیرخام و شیرخشک مازاد بر نیاز صنایع وجود دارد، این خرید هیچ تاثیری بر صنایع ندارد. به گفته این کارشناسان، دولت با این سیاست فقط از دامداران حمایت میکند و زنجیره تولید از این حمایتها بیبهره است. در شرایط کنونی دولت هنوز نتوانسته مطالبه دامداران را بهطور کامل پرداخت کند و براساس برخی آمارها دولت فقط ۳۵ درصد از مطالبات دامداران را پرداخت کرده است. با وجود این، دولت برای افزایش کیفیت شیر و برخی از موضوعات دیگر سیاستهایی را برای دامداران درنظر گرفته که اگر این سیاستها اجرایی شود، کیفیت تولید شیر و محصولات صنایع لبنی در کشور افزایش خواهد یافت. این در حالی است که برخی از کارشناسان معتقدند اگر دولت نتواند اعتماد دامداران را در خرید توافقی جلب کند، این احتمال وجود دارد که دامداران نیز در اجرای سیاستهای دولت به درستی رفتار نکنند. بر این اساس، حمایت دولت و پرداخت مطالبات دامداران اهمیتی دوچندان پیدا کرده است.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران