قاسم دهقان – گروه اقتصاد: گزارش جدید بانک مرکزی از جزئیات تسهیلات پرداختی شبکه بانکی به بخشهای مختلف اقتصادی کشور که در قالب ۲ جدول جداگانه آماری منتشر شده است،
نشان میدهد در طول ۴ ماه نخست سال ۱۳۹۴ ـ حدفاصل فروردین تا پایان تیر ـ بیش از ۸۰درصد تسهیلات پرداختی بانکها در ۳ زمینه مهم مرتبط با حوزه تولید کشور مورد استفاده قرار گرفته است که شامل ایجاد واحدهای تولیدی جدید، تامین سرمایه در گردش موردنیاز واحدهای تولیدی مشغول بهکار و همچنین توسعه واحدهای تولیدی که نیاز به گسترش و بهسازی خطوط تولید در واحدهای کاری خود داشتهاند، میشود. برپایه ارقام مندرج در این جداول، مجموعه بانکهای فعال در کشورمان در فاصله ابتدای فروردین تا پایان تیرماه سالجاری، در کل رقمی معادل ۹۳ هزار و ۹۶۵ میلیارد تومان تسهیلات به ۶ بخش اصلی اقتصادی ایران پرداخت کردهاند. این مقدار تسهیلات پرداختشده در ۴ ماه امسال با توجه به ۸۰ هزار و ۷۵۹ میلیارد تومان تسهیلاتی که در ۴ ماه سال ۹۳ پرداخت شده بود حاکی از رشد ۱۶/۵درصدی تسهیلات پرداختی در ۴ ماه امسال است. در گزارش اخیر بانک مرکزی، جدا از اعلام رقم کلی تسهیلاتی که شبکه بانکی کشور به مجموعه بخشهای مختلف اقتصادی در ۴ ماه سال ۹۴ پرداخت کرده است، میزان تسهیلات پرداختشده به هر یک از این حوزههای ۶گانه اقتصادی نیز به صورت جداگانه درج شده است، علاوهبر این، در کنار ذکر مقادیر تسهیلات پرداختشده به این حوزههای مجزا در ۴ ماه سال ۹۴، حجم تسهیلات پرداختی مشابه در هر یک از این حوزهها در دورههای زمانی مشابه سالهای ۹۱، ۹۲ و ۹۳ نیز آورده شده است. در همین راستا، گزارش بانک مرکزی نشان میدهد در ۴ ماه نخست سالجاری، مانند سایر دورههای زمانی گذشته، بخش خدمات بیشترین سهم را از مجموع تسهیلات پرداختی به خود اختصاص داده است که در این دوره زمانی اخیر رقم این تسهیلات به ۳۶ هزار و ۷۱۳ میلیارد تومان رسیده است و این مبلغ معادل ۳۹/۱درصد کل تسهیلات پرداختی بانکها به تمام حوزههای اقتصادی کشور محسوب میشود.
همچنین سهم تسهیلات این بخش در ۴ ماه امسال در مقایسه با سهم ۳۶درصدی آن از تسهیلات پرداختشده در ۴ ماه سال گذشته نشانگر افزایش ۳/۱درصدی سهم تسهیلات پرداختی به بخش خدمات در ۴ ماه سال ۱۳۹۴ است. بخش صنعت و معدن نیز در گزارش جدید بانک مرکزی مشابه گزارشهای پیشین این بانک ـ دومین بخشی است که پس از بخش خدمات، از بیشترین حجم تسهیلات پرداختی شبکه بانکی برخوردار بوده که به گونهای که رقم کل اعتبارات و تسهیلاتی که از سوی بانکهای کشورمان در ۴ ماه سالجاری به بخشهای صنعت و معدن پرداخت شده به ۲۸ هزار و ۴۰۹ میلیارد تومان رسید که معادل ۳۰/۲ درصد کل اعتبارات پرداختی بانکها به حوزههای مختلف اقتصادی در ایران است. نکته قابل تامل در این بخش، کاهش نزدیک به ۲درصدی سهم بخش صنعت و معدن از تسهیلات بانکی در ۴ ماه سالجاری نسبت به تسهیلاتی است که در ۴ ماه سال گذشته به این ۲ بخش پرداخت شده بود زیرا در همین گزارش بانک مرکزی اشاره شده است که در ۴ ماهه سال ۱۳۹۳، حجم تسهیلات پرداختشده به حوزه دوگانه صنعت و معدن به ۲۵ هزار و ۸۷۹ میلیارد تومان رسیده بود که ۳۲/۱درصد از کل تسهیلات بانکها را دربر میگرفت. لازم به ذکر است در دورههای زمانی ۴ ماه نخست سالهای ۱۳۹۲ و ۱۳۹۱ نیز سهم بخش صنعت و معدن از کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی به ترتیب معادل ۲۹/۸ و ۳۱/۴ درصد اعلام شده بود.
بخشهای بازرگانی، مسکن و ساختمان و کشاورزی
بانک مرکزی در گزارش خود، سهم سایر بخشهای اقتصادی برخوردار از تسهیلات و اعتبارت بانکی را نیز به این صورت اعلام کرده است که بخش بازرگانی به عنوان سومین حوزه دریافتکننده بیشترین حجم تسهیلات، در طول ۴ ماه سال ۹۴ رقمی به میزان ۱۲ هزار و ۱۴۵ میلیارد تومان از تسهیلات بانکها استفاده کرده است که حدود ۱۳ درصد کل تسهیلات (۱۲/۹درصد) را شامل میشود. این سهم بخش بازرگانی در سالجاری نسبت به سهم تسهیلات این بخش در سال ۹۳ ـ که معادل ۱۳/۹درصد اعلام شده بود ـ کاهشی یک درصدی را نشان میدهد. در ۴ ماه نخست امسال، بخشهای مسکن و ساختمان هم ۹ هزار و ۵۳۱ میلیارد تومان از اعتبارت بانکی را دریافت کردهاند که در مجموع ۱۰/۱درصد کل تسهیلات پرداختی بانکها را تشکیل داده است. این در حالی است که در مقاطع ۴ ماه مشابه در سالهای ۹۳ و ۹۲ سهم تسهیلات دریافتی از سوی این بخش به ترتیب به ۱۲/۹ و ۱۴/۳ درصد رسیده بود و کاهش پیوسته حجم تسهیلات اختصاص داده شده به حوزه ساختمان و مسکن در ۳ سال اخیر، مهر تاییدی است بر رکود سنگین حاکم بر این بخش که از ۳ سال پیش تا به امروز همچنان ادامه دارد.
بخش کشاورزی نیز براساس گزارش بانک مرکزی، سهمی ۷/۶درصدی از تسهیلات پرداختی شبکه بانکی به بخشهای مختلف اقتصادی کشور در ۴ ماه امسال داشته است و حجم ریالی این تسهیلات هم رقمی نزدیک به ۷ هزار و ۱۳۹ میلیارد تومان اعلام شده است. نکته قابلتوجه در تسهیلات اختصاصی داده شده به بخش کشاورزی در سالهای اخیر، نوسان قابلتوجه در سهم این بخش از تسهیلات پرداختی بانکهاست به شکلی که سهم بخش کشاورزی از تسهیلات و اعتبارات بانکها اعلام شده بود و این در حالی است که سهم تسهیلات این بخش در ۴ ماه سال ۹۲ تا ۸/۵درصد افزایش پیدا کرده بود البته به دنبال سهم ۷/۹ درصدی این بخش از مجموع تسهیلاتی که در ۴ ماه سال ۹۱ به بخشهای گوناگون اقتصادی کشور پرداخت شده بود. البته در گزارش بانک مرکزی بخشی نیز به عنوان متفرقه وجود دارد که تسهیلات پرداختشده به آن در ۴ ماهه سالجاری ۲۷/۶ میلیارد تومان اعلام شده است که در مقایسه با دیگر بخشهای اشارهشده در این گزارش سهمی بسیار ناچیز به شمار میرود و به دلیل اندک بودن مقدار آن، سهم اعلامشده برای آن در این گزارش معادل صفر درج شده است.
هدف از دریافت تسهیلات
دومین جدول گزارش بانک مرکزی به اهدافی اختصاص دارد که بابت آنها تسهیلات بانکها پرداخت شده است و این اهداف که با عناوین «ایجاد، تامین سرمایه در گردش، تعمیر، توسعه، خرید کالای شخصی، خرید مسکن و سایر» نامگذاری شدهاند در هر ۶ بخش اقتصادی اشارهشده این گزارش اعلام شده است. بر همین اساس، هدف تامین سرمایه در گردش ـ به جز بخش مسکن و ساختمان ـ بیشترین هدف دریافت تسهیلات در بخشهای اقتصادی کشور را به خود اختصاص داده و درمجموع ۶۵/۵ درصد کل تسهیلات بانکها برای تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی کشور پرداخت شده است. همچنین ۹/۵درصد از کل این تسهیلات نیز جهت ایجاد واحدهای تولیدی جدید و ۵/۵درصد نیز با هدف توسعه و بهسازی واحدهای تولیدی که نیازمند این امور بودهاند پرداخت شده است. به این ترتیب میتوان چنین برداشت کرد که ۸۰/۵درصد از کل تسهیلاتی که به بخشهای مختلف اقتصادی کشورمان در ۴ ماه نخست سالجاری پرداخت شده است به منظور ایجاد واحدهای تولیدی جدید، توسعه واحدهای تولیدی درحال کار و نیز تامین سرمایه در گردش این واحدهای تولیدی بهکار گرفته شده و اگر سهم ۱/۷درصدی تسهیلاتی که با هدف تعمیر واحدهای تولیدی نیازمند تعمیرات پرداختشده را هم به سهم بالا اضافه کنیم سهم کل تسهیلات واحدهای تولیدی با هدفهای ۴گانه اشارهشده به ۸۲/۲درصد خواهد رسید. در میان بخشهای مختلف اقتصادی نیز هدف تامین سرمایه در گردش در بخش صنعت و معدن با سهمی ۸۴/۸ درصدی و در بخش بازرگانی با سهمی ۷۱/۸ درصدی بیشترین هدف دریافت تسهیلات در کل بخشهای اعلام شدهاند.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران