نفس تهران به شماره افتاد

پیشرفت فناوری و شکل گیری فناوری های نوین زندگی بشر را با تحول های اساسی روبرو ساخت و این امر سبب شکل گیری تغییرهای اقلیمی و تهدید محیط زیست شده است که آلودگی آب و هوا یکی از پیامدهای آن به شمار می رود. بسیاری از کشورهای صنعتی در سده پیش با درک ضررهای غیرقابل جبران آلودگی هوا و تخریب محیط زیست با انجام دادن پژوهش ها و برنامه ریزی های مختلف درصدد کنترل این معضل بر آمدند تا اینگونه به راه حلی برای برون رفت از این مهم دست یابند اما بیشتر کشورهای در حال توسعه اهمیت این موضوع را درک نکردند و اینگونه آلودگی هوا در برخی نقاط زمین به شرایط نامطلوبی رسید.

ایران نیز در کنار دیگر کشورها برای مبارزه با این پدیده انسانی به ارایه برنامه ریزی ها و راه حل های گوناگونی اقدام کرده است زیرا همگان بر تاثیر زیان بار بودن آلاینده های هوا و ضرورت کاستن از آن پی برده اند.

تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ صنعتی سالیان متمادی است که با این معضل درگیر هستند و این مشکل با شروع فصل پاییز و زمستان بیش از پیش احساس می شود و سلامت شهروندان را با خطرهای جدی روبرو می سازد. موضوعی که بخشی از آن به وارونگی هوا در فصل سرما و بخشی دیگر به عوامل انسانی باز می گردد که آگاهانه و ناآگاهانه به وخیم تر شدن اوضاع دامن می زنند.

«حسن احمدی» استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران (گروه کشاورزی و منابع طبیعی)، کارشناس محیط زیست و نماینده قاره آسیا و ایران در کمیته علم و تکنولوژی بیابان زدایی سازمان ملل متحد(UNCCD) معتقد است که با افزایش مشارکت های مردمی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه های مختلف می توان به مقابله با آلودگی هوا پرداخت. در ادامه نظرات وی را مرور می کنیم.

** عوامل گسترش آلاینده های مضر
حجم بالای جمعیت و تردد انبوه مردم در کلانشهرها را مهم ترین عامل ایجاد و گسترش آلاینده های مضر است. در پایتخت به دلیل موقعیت جغرافیایی موجود و ایجاد پدیده وارونگی، هوای گرم و آلوده به درستی تهویه نمی شود. با توجه به اینکه ۸۵ درصد کل آلودگی هوای تهران مربوط به خودرو و موتور سیکلت ها است، ارایه راهکاری اساسی در زمینه سوخت منابع متحرک ضروری به نظر می رسد. بنابراین باید خودروهای پاک جایگزین خودروهای با آلایندگی بالا شوند و سوخت یورو ۵ و ۶ در جایگاه های سوخت عرضه شود با این وجود هنوز در بسیاری از شهرهای کشور بنزین یورو ۴ نیز وجود ندارد.

** ایران دارنده رتبه ۳۳ در زمینه آلودگی هوا در جهان
بر پایه گزارش سازمان جهانی بهداشت(WHO) در ۲۰۱۶ میلادی، ۴۰ کشور در فهرست آلوده ترین کشورها قرار گرفته اند اما به دلیل اینکه این کشورها با اختلافی یک درصدی کنار هم چیده شده اند، نمی توان آلوده ترین را از میان آنها انتخاب کرد، کشورهای آسیایی و آفریقایی نیز در این رتبه‌بندی تنها یک واحد با یکدیگر اختلاف دارند. با توجه به آخرین رده‌بندی آلودگی هوا، ایران در رده ۳۳ قرار گرفته است و نسبت به ۳۲ کشور آسیایی و آفریقایی دیگر کیفیت هوای بهتری دارد. اگر چه در ظاهر کشورمان از نظر ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون از رتبه قابل قبول تری نسبت به کشورهای دیگر این فهرست بهره می برد‌ اما باید به این نکته توجه داشت، میزان توسعه‌یافتگی و پیشرفت صنعت در این ۴۰ کشور با یکدیگر متفاوت است. به‌ عنوان نمونه آلوده‌ترین کشورهای این رده‌بندی در منطقه های بیابانی قرار گرفته‌اند و به عارضه طبیعی گرد و غبار دچار هستند.

نخستین عامل آلودگی شدید شهری گازهایی هستند که از اگزوز وسایل حمل و نقل عمومی خارج می شوند. بنابراین راهکارهایی که دیگر کشورها برای مقابله با این پدیده دنیای مدرن و ماشینی به کار برده اند، می تواند به عنوان تجربه ای که پیش از این آزموده شده، در رفع آلودگی هوا موثر باشد و تنفس بی دغدغه را برای ساکنان کلانشهرها فراهم آورد. از طرفی، کارشناسان و مجمع های زیست محیطی در عرصه های جهانی به این نتیجه رسیده اند که در پیش گرفتن راه های موثر حمایت از محیط زیست و منابع طبیعی امری اجتناب ناپذیر و حیاتی است. آنان رمز و کلید اصلی موفقیت در تثبیت اقلیم زمین را کاهش مصرف سوخت های فسیلی می دانند.