کاهش مهاجرت نیروی کار در گرو رونق گردشگری
کارشناسان بر این باورند که رونق گردشگری باعث میشود مهاجرت نیروی کار در شهرها و روستاها تراز منفی پیدا کند. مریم رنجبری مدرس دانشگاه در رشته مدیریت جهانگردی در پاسخ به این پرسش که صنعت گردشگری چه ظرفیتهایی برای اشتغالزایی دارد، به صمت گفت: صنعت گردشگری، صنعتی چندجانبه است و تعامل مناسبی با دیگر صنایع دارد. گردشگری ضمن ایجاد مشاغل بومی و غیربومی در حوزه زیرساختهای آن مثل هتلداری و هتلسازی، حملونقل، مراکز خرید، رستورانها، موسسههای گردشگری، مراکز رفاهی و تفریحی و بسیاری دیگر از مشاغلی که یک گردشگر از ابتدای ورود به کشور و یا شهر با آنها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم مرتبط میشود، از ظرفیتهای فراوان این صنعت در اشتغالزایی خبر میدهد. این مدرس دانشگاه در ادامه افزود: اشتغالزایی یکی از چندین دستاوردهای رونق صنعت گردشگری است که البته این مهم یکی از معضلات کشور بوده و است؛ اما از سویی رونق گردشگری عاملی برای خروج از رکود بسیاری از صنایع و حتی مشاغل خدماتی نیز است. وی با بیان اینکه گردشگری گرهگشای معضل بیکاری در شهرستانها و روستاها است، گفت: این صنعت در هر منطقه حدود ۲۰۰ شغل ایجاد میکند و در نتیجه از مهاجرت نیروی کار به مراکز استان و پایتخت به میزان قابل توجهی میکاهد. مریم رنجبری با بیان اینکه رونق این صنعت نیازمند فرهنگسازی برای مردم است، گفت: باید قبل از اجرای قوانین برای بهبود این صنعت، فرهنگسازی شود. فرهنگ پذیرش توریست و ارتباط برقرارکردن با آنها باید به مردم آموزش داده شود که این نکته بسیار مهمی است گرچه در منطقههایی که مقصد گردشگری است این مهم تاحدودی محقق شده اما نیازمند عزم جدی در این عرصه هستیم.
ضریب فزاینده اشتغال در گردشگری
در همین باره ولیالله سیف رئیس بانک مرکزی میگوید: براساس مطالعات به ازای هر ۶ نفر گردشگر خارجی که وارد کشور شود، یک شغل و به ازای هر ۲۵ گردشگر داخلی نیز یک شغل ایجاد میشود. وی با بیان اینکه ضریب فزاینده اشتغال گردشگری در بین بخشهای مختلف نشان میدهد قدرت اشتغالزایی این صنعت در ایران بعد از بخش کشاورزی، صنایع غذایی و ساختمان، در رتبه چهارم قرار دارد، میگوید: بنابراین، در دورهای که ایجاد اشتغال به ویژه در حوزه مشاغل غیردولتی به یکی از اولویتهای فوری اقتصاد تبدیل شده، برنامهریزی برای گسترش گردشگری و رفع موانع جذب سرمایه در این بخش میتواند راهگشا باشد. علاوه براین، گسترش گردشگری و فعالیتهای تفریحی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای بهبود الگوی توزیع درآمد کشورها شناخته میشود.
رئیس کل بانک مرکزی معتقد است بنا بر پیشبینیهای شورای جهانی سفر و گردشگری(WTTC)، اشتغال گردشگری برای ایران به ترتیب ۴۱۵ هزار نفر (۱. ۹ درصد از کل شاغلان) و ۱. ۲ میلیون نفر (۵. ۳ درصد از کل شاغلان) ذکر شدهاند. سیف ادامه میدهد از نظر اشتغالآفرینی غیرمستقیم توسعه گردشگری، ایران پایینتر از متوسط جهانی قرار دارد و این امر نشاندهنده ظرفیتهای بالقوهای است که در این بخش از اقتصاد ایران وجود دارد. رئیس کل بانک مرکزی میگوید: پیشبینی میشود در سال ۱۳۹۹ به طور تقریبی از هر ۱۱ نفر، یک نفر به شکل مستقیم یا غیرمستقیم در اقتصاد سفر و گردشگری مشغول به کار باشد و این امر نشاندهنده ظرفیت بالای اشتغالزایی است.
رفع ۵۰ درصد معضل اشتغال با گردشگری
براساس پیشبینی سازمان تجارت جهانی تا سال ۲۰۲۰ میلادی تعداد جهانگردان به رقمی افزونبر ۶/۱ میلیارد خواهد رسید و بیش از ۵۰ درصد معضل اشتغال در کشورهای در حال توسعه از این طریق قابل رفع خواهد بود. با آموزش و مشاوره کارآفرینان این صنعت میتوان با توجه به قابلیتهای موجود به سوی توسعه پایدار اقتصادی گام برداشت. کارشناسان میگویند صنایع دستی از منابعی است که میتوان به منظور ایجاد اشتغال روی آن سرمایهگذاری کرد و نتایج مطلوب بهدست آورد زیرا با احیای هر یک از رشتههای صنایع دستی و آموزش آن و ایجاد کارگاههای تولیدی در این رشتهها میتوان صنعتگران زیادی را مشغول به کار کرد. هرچند آموزش به تنهایی پاسخگو نیست اما باید در کنار آموزش رشتههای مختلف صنایع دستی، همزمان هنرجویان به سوی شرکت در کلاسهای کارآفرینی و بازاریابی هدایت شوند تا بتوانند در ایجاد کسب و کارهای کوچک اقتصادی و کارگاههای تولیدی حرکت کنند.
فرصت سوزی در گردشگری با نبود استانداردها
کارشناس دیگر حوزه گردشگری معتقد است ما با استانداردهای جهانی فاصله بسیاری داریم که باید برای رسیدن به این مهم تلاش شبانهروزی انجام داد. علی سماکرجبی راهنمای گردشگری در پاسخ به این پرسش که صنعت گردشگری چه ظرفیتهایی برای اشتغالزایی دارد، به صمت گفت: هر مسافر از زمان تصمیم گرفتن به مسافرت، چه داخلی و چه خارجی با مشاغل مختلفی مرتبط میشود. از دفاتر خدمات گردشگری گرفته تا حملونقل، هتل، رستوران، مراکز رفاهی و تفریحی، مراکز خرید، صنایع دستی و هزاران شغل دیگر که به صورت مستقیم و غیرمستقیم با آن مرتبط میشوند. در واقع این صنعت را میتوان مادری برای اشتغال توصیف کرد. این راهنمای گردشگری با بیان اینکه گردشگری در روستاها و شهرها که نسبت به پایتخت از امکانات کمتری برای ایجاد فرصتهای شغلی بهرهمند هستند، عاملی برای رفع بیکاری است، افزود: با رفتن توریست به روستاها و یا شهرهای کوچک ضمن رونق مشاغل موجود، مشاغل جدیدی مثل نیاز به تورلیدر آشنا به منطقه و مشاغلی از این دست که نیاز چندانی به سرمایه ندارد، بهوجود میآید. وی با بیان اینکه این صنعت نیاز به فرهنگسازی دارد، گفت: متاسفانه فرهنگ سفر سالم در کشور جانیفتاده و مردم نیازی به استفاده از هتلها و یا رستورانها نمیبینند و به هر منطقه که سفر میکنند یا در خانههای اقوام سکونت میکنند و یا از چادر استفاده میکنند که این کار باعث شده هتلسازان اشتیاقی برای ساخت هتل و یا بهبود هتلهای موجود نداشته باشند.این راهنمای گردشگری ایجاد شبکه تلویزیونی و رادیویی را یکی از شاخصهای مهم در فرهنگسازی عنوان کرد و افزود: ما با استانداردهای جهانی فاصله بسیاری داریم که از این طریق بخش عمدهای از این فاصله برطرف خواهد شد.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران