چه تضمینی وجود دارد که عمان، امارات فردا نباشد؟ همانطور که اماراتیها در دهههای قبل، مشوقهای خوبی برای سرمایهگذاران ایرانی تعریف و به همین روش، اقتصاد خود را شکوفا کردند؛ اما اکنون به ایرانیها بیمهری میکنند. نگران نیستید که همین بازی در زمین عمان تکرار شود؟
عمان کشور ثروتمندی است. مثل امارات چند دهه پیش نیست که ایرانیها در رشد آن سهم بسزایی داشتند. شما وقتی یک دوست واقعی دارید، در تمام دورهها رفتار یکسانی با شما خواهد داشت. در زمان پیروزی انقلاب، دوران دفاع مقدس و تحریمها در این دوران، تحریمهای پس از جنگ و همچنین تحریمهای ظالمانه غرب در ۱۰ سال گذشته، تنها کشوری که همواره از ایران حمایت کرد، عمان بود. یک کشور نمیتواند در ۳۷ سال رفتار خود را غیرواقعی نشان دهد. بقیه کشورها در این سالها، رفتار خود را متناسب با منافع شان تغییر دادند. عمان تنها کشور منطقه است که مناسبات سیاسی با ثباتی با ایران دارد. کمکهایی که ایران به ثبات دولت عمان کرده است، به خوبی در ذهن مردم این کشور مانده است.
شما از ثروت عمان یاد کردید. اما آیا این کشور از زیرساختهای توسعهیافته در همه حوزههای مورد نیاز تجار نیز برخوردار است؟
عمان از نظر بانکی و گمرکی، حملونقل دریایی و جادهای و در آیندهای نزدیک ریلی و همچنین مقررات تردد مرزی، از ظرفیتهای خیلی خوبی برخوردار است. ایران، عمان، ازبکستان و ترکمنستان در عشقآباد توافقنامهای را امضا کردند که براساس آن، مسیر ترانزیت شرق به غرب با نقش کلیدی بندرهای صحار و چابهار فعال میشود. عمانیها افزون بر توسعه صحار، به سرمایهگذاری در چابهار هم علاقه نشان دادهاند. صحار از نظر زیرساختی، بندر کاملی است و چابهار نیازمند سرمایهگذاری است که عمانیها در کنار هندیها، برنامههایی را در این زمینه در دست اجرا دارند. منطقه آزاد صحار نیز یک قطب صنعتی و تجاری مهم است. شرکت واله برزیل که بزرگترین شرکت سنگآهن جهان است، در صحار، کارخانه گندله آهن با ظرفیت ۱۰ میلیون تن در سال احداث کرده و در حال بهرهبرداری است. در حالی که کل نیاز کشور عمان به این محصول، ۸/۱ میلیون تن است. این شرکت به وسیله بزرگترین کشتی باری دنیا با ظرفیت ۴۰۰ هزار تن، سنگآهن برزیل را به صحار میآورد تا به گندله تبدیل کرده و در بازارهای منطقه بفروشد. چرا عمان و چرا صحار را انتخاب کرده؟ به دلیل ثبات این کشور و روابط خوب عمان با همه کشورهای منطقه. تعلل ما برای حضور جدیتر در بازار عمان باعث میشود دیگران جایگزین شوند. همچنان که هم اکنون تعداد زیادی از کشورهای غربی و آسیایی در مناطق آزاد صحار و دقوم حضور دارند. در بندر دقوم هم سرمایهگذاری بسیار خوبی توسط دولت عمان انجام شده و مناطق آزاد دقوم و صحار مکان مناسبی جهت حضور تجار و سرمایهگذاران ایرانی است.
حجم سرمایهگذاری عمانیها در ایران و ایرانیها در عمان، در حال حاضر چقدر است؟
اتاق مشترک به حریم خصوصی فعالان اقتصادی احترام میگذارد و کار خود را تا مرحله آشنا کردن طرفین دنبال میکند. در واقع وقتی دو طرف را با یکدیگر آشنا کردیم، خودمان را کنار میکشیم. به همین دلیل آمار دقیقی از سرمایهگذاری در اختیار نداریم. با این حال میدانم که حجم سرمایهگذاری عمانیها در ایران، چند برابر فعالیت ایرانیها در عمان است. برای اثبات این ادعا، از ۲ پروژه اصلی نام میبرم. عمانیها احداث یک مرکز خرید بزرگ به مساحت ۲۳۰ هزار متر مربع و با حجم سرمایهگذاری ۲۵۰ میلیون دلار را در کرمان شروع کردهاند. همچنین یک پایانه صادراتی در منطقه حاصلخیز بین کرمان و هرمزگان در مرحله اجرا است که ۳۷ درصد سهام آن متعلق به عمانیها است که هر دو پروژه آغاز شده و در حال اجرا است. یک پروژه بسیار بزرگ گردشگری هم در بندر گز استان گلستان تعریف شده که به دلیل برخی مسائل مربوط به زمین آن، عملیات اجرایی آن متوقف شده است. چند پروژه بزرگ معدنی، هتلسازی، گردشگری و صنعتی نیز در مرحله مذاکره هستند. در مقابل، ایرانیها سرمایهگذاری پرحجم در عمان انجام ندادهاند. فقط یک نیروگاه در بندر دقوم در حال احداث است. ایران خودرو نیز میخواهد در همین منطقه یک کارخانه تولید خودرو با مشارکت عمانیها احداث کند؛ یک پروژه صنعتی هم در بندر صحار با مشارکت یک شرکت ایرانی و شرکتهای عمانی قرار است در آینده نزدیک آغاز شود. در واقع سرمایهگذاری عمانیها در ایران، در عمل شروع شده است، ولی ایرانیها هنوز در آغاز راه بررسی و مذاکره هستند. در سال ۲۰۰۶ حجم تجارت دو کشور بالغ بر ۲۰۰ میلیون دلار بود که الان حدود یک میلیارد دلار است. این رقم زیادی نیست و دولتمردان و اتاقهای بازرگانی دو کشور ناراضی هستند که چرا به رغم روابط سیاسی خیلی خوب، مبادلات تجاری دو کشور اینقدر کم است.
شرکتهای عمانی اهل ریسک کردن نیستند و در دوره تحریم، احتیاطهای خاص خودشان را داشتند. نگران بودند که به لیست سیاه وارد نشوند. با احتیاط و در عین حال، با سلامت مالی با ایران کار میکردند. دور زدن تحریم ها، فساد و رانت به همراه دارد و عمانی ها، این شیوه تجاری را نمیپسندند. به همین دلیل حجم تجارت دو کشور نتوانست جهش ناگهانی داشته باشد.
خانه صنعت، معدن و تجارت استان تهران