رفع تحریمها در آینده نزدیک باعث شده، اقتصاددانان و دولتها همگی بر اهمیت سرمایهگذاری خارجی اتفاقنظر داشته باشند.
پایینبودن سطح سرمایهگذاری به تولید و نسبت ناچیز سرمایهگذاری خارجی به سرمایه داخلی، نشاندهنده آن است که باید محیطی امن را برای سرمایهگذاری داخلی فراهم کرده و آنها را بهصورتی جدی تشویق کرد و همزمان با آن، به سرمایهگذاری خارجی نیز بهعنوان مکملی ضروری پرداخت. البته یکی از موضوعهایی که هم مسئولان و هم کارشناسان اقتصادی به آن اذعان دارند تاکید بر این نکته است که در جذب سرمایه خارجی به واردکننده صرف مبدل نشویم و همراه با سرمایهگذاری خارجی، انتقال فناوری و دانش روز نیز جزو اولویتهای ما در این زمینه باشد.
انتقال سرمایه و فناوری
رییس دفتر رییسجمهوری درباره حضور شرکتهای خارجی در دوران پساتحریم در کشورمان گفت: شرکتهای خارجی باید سرمایه و فناوری به ایران منتقل کنند.محمد نهاوندیان با اشاره به حضور هیاتهای اقتصادی خارجی در کشورمان و اشتیاق آنها برای سرمایهگذاری در اقتصاد ایران گفت: باید از فرصت پس از تحریمها برای تقویت تولید ملی و فعالشدن چرخهای اقتصادی کشور استفاده شود. وی با بیان اینکه دولت در انعقاد این قراردادها برای تبدیل نشدن کشور به دروازه واردات کالا اصرار دارد، افزود: به صراحت به طرفهای خارجی گفته شده که راه حضور شما در ایران مشارکت و سرمایهگذاری است. نهاوندیان با تاکید براینکه تنها به شرکتهای انتقالدهنده سرمایه و فناوری اجازه حضور در اقتصادکشور داده میشود، ادامه داد: این شرکتها باید سرمایه و فناوری عرضه کنند و ایران هم ظرفیتهای خوبی برای نفع متقابل برای این شرکتها دارد. وی اظهار کرد: راهنمای عمل ما سیاستهای کلی اقتصادمقاومتی است و برهمین اساس گزینشهای شرکتهای خارجی را انجام میدهیم.
سرمایهگذاری با توجه به مزیتها
در این زمینه محمدصادق علیپور، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل اقتصادی در گفتوگو با صمت اظهار کرد: البته موضوعی که درباره ورود سرمایهگذاران خارجی مطرح است، بیان این مسئله است که درنهایت سرمایهگذاران خارجی با قواعد مخصوص به خود تمایل به سرمایهگذاری در یک کشور خارجی دارند و البته این یک قاعده کلی است که سرمایهگذاران خارجی با شرط و شروط خود حاضر به سرمایهگذاری خواهند شد. وی با اشاره به این موضوع که البته سرمایهگذاران خارجی در کشور با توجه به مزیتهای نسبی که در کشور وجود دارد، تمایل به سرمایهگذاری خواهند داشت، گفت: از آنجا که نفت و گاز جزو مزیتهای ما بهشمار میروند سرمایهگذاران بیشتر در حوزههای نفت و گاز و صنایع پتروشیمی حاضر به سرمایهگذاری خواهند بود، چراکه سایر حوزهها و صنایع یا کمکشش یا بیکشش بهنظر میرسند. البته صنعت خودرومبحث جداگانهای است که سرمایهگذاران متمایل به سرمایهگذاری در این حوزه هستند. وی با تاکید بر اینکه البته یکی از ضرورتهایی که به جذب سرمایهگذاری خارجی کمک خواهد کرد، شفاف کردن روابط سیاسی است، خاطرنشان کرد: اینکه باعث جذب چه کشورهایی برای سرمایهگذاری خواهیم شد، از موضوعهای اصلی است. هرچند شرایط برای ورود کشورهایی چون هند و چین روانتر و بهتر از گذشته شده اما مسئله اساسی این موضوع است که هند و چین آنچنان از نظر صنعتی قوی نیستند که بتوانند سهم قابلتوجهی در انتقال فناوری و دانش را به داخل از کشور بهعهده بگیرند، در حالیکه ارتباط با شرکتهای اروپایی و صنعتی میتواند سبب ورود فناوری به داخل کشور شود. این استاد دانشگاه در ادامه خاطرنشان کرد: البته موضوع قابل تامل در این زمینه این مسئله است که هرچند شرکتهای اروپایی تمایل به سرمایهگذاری در ایران دارند اما سعی خواهند کرد عمده سهام شرکتهای ایرانی را در اختیار داشته و تصمیمگیر نهایی در جهت حفظ منابع خود باشند. علیپور با تاکید بر این موضوع که در جذب سرمایهگذار خارجی نباید به واردکننده صرف تبدیل شویم، عنوان کرد: ما تا حد ممکن باید به همراه سرمایهگذار، فناوری و دانشی که به اقتصاد کمک خواهد کرد را به داخل کشور جذب کنیم. وی یادآور شد: البته تجربه نشان داده که کشورهای صنعتی از آنجا که از صنایع آلاینده درحال دوری هستند سعی دارند چنین صنایعی را به کشورهای در حالتوسعه واگذار کنند و این موضوع برای آنها تبدیل به یک قاعده کلی شده است تا از این طریق بتوانند سود منافع حاصل از این صنایع را به کشورشان بازگردانند. از اینرو این کشورها در ذات خود این مسئله را دارند که فناوری خود را در اختیار کسی قرار ندهند. این استاد دانشگاه با اشاره به این موضوع که فناوری امروزه رقابتی شده است، گفت: بنابراین این کشورها سرمایهای را انتقال خواهند داد که انحصاری خودشان نیست و از انتقال دانش و فناوریهای انحصاری خودداری میکنند. البته این کشورها ترجیح میدهند به سمت کشورهایی بروند که بتوانند از مواد اولیه با نیروی انسانی ارزان بهره ببرند. علیپور در پایان یادآور شد: مسائل دیگری که سبب روانتر شدن سرمایهگذاری خواهد شد، بحث مالیات و شفاف بودن قوانین در کشور است. چراکه به هر میزان که قوانین ما در کشور شفاف باشند سرمایهگذار در برآورد برگشت سودش با اطمینان بیشتری تمایل به سرمایهگذاری خواهد داشت.
ثبات اقتصادی شرط سرمایهگذار
یکی از مسائلی که سبب ورود و جذب سرمایهگذاری در داخل کشور میشود، لزوم ثبات اقتصادی است. در اینباره ابوالفضل شریف، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با صمت اظهار کرد: با توجه به این موضوع که سرمایهها از ناامنی میگریزنند، نخستین عامل جذب سرمایهگذاری خارجی در کشور ایجاد بستر امن است تا سرمایهگذاران با اطمینان از بازگشت سرمایههایشان وارد کشور شوند. وی با اشاره به عملکرد دولت تدبیر و امید در سالهای گذشته یادآور شد: خوشبختانه در دولت یازدهم امنیت و ثبات اقتصادی بیشتر شده است و این اطمینان خاطر چه برای سرمایهگذاری داخلی و چه برای سرمایهگذاری خارجی تا حدی فراهم شده است. با توجه به بهبود ارتباطات بینالمللی و عملکرد دولت در این زمینه و نتیجه مذاکرات ۱+۵ میتوان امیدوار بود که جذب سرمایهگذاری به نتیجه مطلوب خود خواهد رسید. وی با توجه به منابع فراوان انرژی که در ایران وجود دارد، خاطرنشان کرد: از اینرو برنامههایی برای جذب سرمایهگذارهای خارجی در حوزههای پتروشیمی و صنایع پاییندستی آن در دست بررسی است. از سوی دیگر نیز خارجیها با توجه به منابع بکری که در ایران وجود دارد، تمایل به سرمایهگذاری در این زمینه دارند. این کارشناس اقتصادی ایران را دارای مزیتهای مناسبی برای سرمایهگذاری دانست و تصریح کرد: موقعیت استراتژیک ایران در خاورمیانه مستعد سرمایهگذاری است که امیدواریم با اجراییشدن رفع تحریمها این زمینه به واقعیت نزدیک شده و ما شاهد ورود سرمایهگذاران خارجی همراه با انتقال فناوری و دانش به داخل کشور باشیم.
سخن آخر…
برای جذب سرمایهگذاری در ایران باید مسئولان امر اهتمام ویژه داشته و زمینهساز ورود سرمایهگذاران خارجی به کشور شوند، چراکه توجه جدی به جذب آنها باعث جلو بردن پروژههای صنعتی و در نتیجه افزایش رشد اقتصادی خواهد شد و کشور را از بحرانهای مختلف اقتصادی آینده همچون فقر و بیکاری، نجات خواهد داد. البته سرمایهگذاری خارجی در ایران نیازمند بسترسازیهایی چون ثبات و امنیت اقتصادی، برنامهریزی برای جلب سرمایهگذاران و اصلاح قوانین است. البته کارشناسان اقتصادی معتقدند، در جذب سرمایهگذاری خارجی نباید به واردات بسنده کرده و سرمایهگذاری خارجی باید باعث ایجاد سود متقابل و زمینهساز ورود فناوری و انتقال دانش به کشور شود.
