صنعت نفت؛ موفق ترین حوزه اقتصادی در دولت یازدهم

به نقل از  گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، صنعت نفت ایران بیشترین بهره ها را از برجام و لغو تحریم ها در دولت یازدهم نصیب خود کرد. دست اندرکاران این صنعت که شریان اقتصادی کشور را نیز در اختیار دارد با استفاده از فضای به وجود آمده پس از برجام و تجربه خود تلاش کردند جایگاه پیشین ایران را دوباره به دست آورند. آن ها دوهدف را به طور همزمان دنبال کردند و افزایش تولید نفت و جلب مشتریان از دست رفته را به شدت مورد تاکید قرار دادند.
آنچه که باعث شگفتی تحلیلگران بازار نفت شد توانایی ایران برای بازسازی توانایی تولید در دوره کوتاه یک ساله پس از تحریم ها بود. در حالی که بسیاری از نهادها و کارشناسان خارجی، افزایش تولید ایران برای دوره یک ساله پس از برجام را در خوشبینانه ترین حالت حداکثر 700 هزار بشکه در روز پیش بینی می کردند اما آمارها حاکی از آن است که از سال 1394 که برجام به اجرا در آمد تا دی ماه سال 1395 بیشتر از یک میلیون بشکه بر ظرفیت های تولید نفت ایران افزوده شد. افزون بر این در حالی که بازگشت کشورمان به سطح پیش از تحریم ها، چیزی حدود سه سال ارزیابی می شد این هدف در حدود یک سال محقق شد.
در نتیجه تلاش کارکنان صنعت نفت، ایران توانست با تولید نزدیک به چهار میلیون بشکه نفت در روز جایگاه پیشین خود را در عرضه نفت به بازار به دست آورد. همین دستاورد در تولید و افزایش صادرات نفت در کنار تثبیت نسبی قیمت ها موجب شد تا صنعت نفت موتور محرک اقتصاد ایران باشد. رشد دو رقمی در صنعت نفت(بیشتر از 11 درصد) باعث شد کشورمان در سال 1395 رشد اقتصادی بیشتر از 6 درصدی را تجربه کند.

**نفت پیش از تحریم و پس از آن
بدون تردید، تحریم ها تاثیر بسیار زیادی بر صنعت نفت و اقتصاد ایران داشت. تا پیش از تحریم ها ایران روزانه نزدیک به چهار میلیون بشکه نفت تولید می کرد که بیشتر از 2.5 میلیون بشکه را به دیگر کشورها صادر می کرد. از سال 1390 به تدریج با افزایش فشارهای بین المللی از میزان تولید و صادرات ایران کاسته شد تا اینکه در سال 1392 تولید نفت ایران به حدود 2.5 میلیون بشکه رسید. صادرات نفت کشورمان نیز به حدود یک میلیون بشکه در روز کاهش یافت. حتی در برخی دوره ها صادرات نفت ایران به 800 هزار بشکه هم می رسید.
با استقرار دولت یازدهم و نمایان شدن دیدگاه تعاملی «حسن روحانی» به تدریج صنعت نفت از رکود خارج شد. تا قبل از دی ماه 1394 تولید نفت ایران پایین تر از سه میلیون بشکه قرار داشت اما با توافق هسته ای و اجرای برجام به تدریج روند رشد تولید و صادرات نیز آغاز شد. با آغاز سال 1395 تولید نفت کشورمان به بیشتر از سه میلیون بشکه رسید و این روند افزایش تولید تا پایان سال گذشته ادامه یافت.
آخرین گزارش سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) برای ماه اسفند گذشته نشان می دهد تولید نفت ایران به بیشتر از 3 میلیون و 800 هزار بشکه رسیده و حتی نسبت به ماه پیش از آن روزانه بیش از 36 هزار بشکه بر تولید ایران افزوده شده است. ایران با تاکید بر ادامه روند توسعه صنعت نفت اعلام کرد در تلاش است تا سال 2021 تولید نفت خود را به 4.8 میلیون بشکه در روز برساند تا درآمد سالانه 70 میلیارد دلاری را کسب کند.
در کسب چنین موفقیتی توان فنی و مدیریتی صنعت نفت ایران بسیار تاثیرگذار بود. تاکید ایران بر ضرورت افزایش تولید با وجود فشار از سوی برخی کشورها به ویژه عربستان نمونه ای از موفقیت های دیپلماتیک و مدیریتی این حوزه بود.
در کنار افزایش تولید نفت، کشورمان در مدت یک سال گذشته توانست بسیاری از بازارهای از دست رفته خود در اروپا و آسیا را بازپس گیرد و صادرات خود به این مناطق را به سطح پیش از تحریم ها برساند. اکنون ایران روزانه نزدیک به 600 هزار بشکه نفت به اروپا صادر می کند و قرار است این رقم تا دوماه آینده به 800 هزار بشکه در روز برسد. در مورد کشورهای آسیایی نیز صادرات نفت ایران به چهار مشتری عمده قاره کهن در زمستان سال 1395 نسبت به سال پیش افزایش چشمگیری داشت.