محسن پروان
دبیر همایش چشمانداز صنعت فولاد و معدن ایران
رکود حاکم بر بازار داخلی صنایع زیادی را تحت تاثیر خود قرار داده است اما صنعت فولاد بیش از سایر صنایع در تنگنای حاصل از رکود گرفتار شده است، چراکه علاوه بر رکود داخلی، افت شدید قیمتهای جهانی و افزایش قیمت حاملهای انرژی در داخل باعث شده است قیمت تمامشده محصول در بسیاری از کارخانههای تولید فولاد ایران بالاتر از قیمت بازار باشد.
آیا قیمتهای فولاد و سنگآهن در جهان همچنان کاهشی است؟
از سوی دیگر این وضع در بازار مواد اولیه نیز حاکم است. در سالهای گذشته به دلیل افزایش قیمت دلار و بالا بودن قیمتهای جهانی سنگآهن، تولید این محصول معدنی در ایران گسترش یافت و معادن کوچک فراوانی توجیه اقتصادی پیدا کردند، معادنی که به جای تولید علمی و بهینه با روشهای سنتی از مارجین بالای صادرات استفاده کرده و تولید حداقلی با بهرهوری پایین را انتخاب کردهاند، اما با کاهش قیمتهای جهانی و همچنین تثبیت قیمت دلار در ایران این معادن نیز وارد بحران شدهاند و افت قیمت تا جایی پیش رفته است که معادن بزرگ نیز از مشکل دور نبودهاند. اکنون پرسش اصلی این است که بحران فعلی صنعت فولاد تا کی ادامه خواهد داشت و تکلیف پروژههای فراوان فولادی و معدنی که در دست اجراست از طرحهای استانی گرفته تا فعالان بخش خصوصی که در نظر دارند ظرفیت تولید فولادی ایران را به 55 میلیون تن برساند، چیست؟ پروژههایی که بسیاری از آنها پیش از رسیدن به تولید، توجیه اقتصادی خود را از دست دادهاند و اگر این وضعیت قیمت و رکود ادامه یابد این موضوع به سایر پروژهها نیز سرایت خواهد کرد. بنابر این به نظر میرسد شناخت آینده کوتاهمدت و میانمدت صنعت فولاد ایران برای ادامه مسیر، امری ضروری است. فولاد یک کالای کاملا جهانی است و شما نمیتوانید بدون در نظر گرفتن شرایط بازارهای جهانی برای آن برنامهریزی کنید، آن هم در شرایطی که اگر ما به تولید 55 میلیون تن در سال برسیم حداقل 20 تا 25 میلیون تن آن را باید صادر کنیم، چرا که در بهترین شرایط رونق هم ما مصرفی بیش از 30 میلیون تن فولاد در سال نخواهیم داشت. بنابراین، بررسی وضعیت فولاد در جهان خصوصا فولاد چین که با تولید 822میلیون تن در سال 2014 بیش از 50 درصد تولید فولاد خام در جهان را در اختیار داشته است برای برنامهریزی امری ضروری به نظر میرسد. بر همین مبنا در ابتدا اتفاقات صنعت فولاد چین و صنایع مرتبط به آن مانند سنگآهن استرالیا و برزیل را مورد بررسی قرار خواهیم داد. چند اتفاق مهم در صنعت فولاد چین رخ داده است که مسلما بازارهای دنیا را تحت تاثیر قرار میدهد:
