دنیای دیروز، دنیای فردا

در یک دید کلان سیاسی نه‌تنها نظم دوقطبی 50ساله در سال‌های پایانی قرن پیش فروپاشید بلکه به نظر می‌رسد آرایش ژئوپولتیک جهانی در دهه پیش‌رو تغییرات بزرگی نسبت به دو دهه پس از شوروی داشته باشد. آمریکا مرکز ثقل توجه خود را از MENA به سوی آسیای‌دور می‌برد. اتحادیه اروپا با مشکلات ساختاری جدی روبه‌روست و نقشش در عرصه بین‌الملل به آن محکمی که انتظار می‌رفت نخواهد بود. چین با جدیت در حال اشاعه قدرت اقتصادی خود به قدرت سیاسی بین‌المللی است و در MENA و اقیانوس هند روز به روز حضور پررنگ‌تری دارد. غول جوان و گرسنه سلطنت تکفیری سر برداشته و آغازین روزهای ظهورش را با انهدام رژیم‌های پوسیده عربی و اشتغال جنگ‌های ابدی در لیبی، سوریه و عراق جشن می‌گیرد و آینده و ثبات بسیاری از کشورها از مصر تا تونس تا افغانستان را متزلزل کرده و فردای عربستان سعودی و ترکیه را زیر سوال برده است. رشد سرسام‌آور اقتصادهای نوظهور حداقل در مورد برزیل و روسیه با ابهام روبه‌روست. سونامی‌های مهاجرت، گرمایش زمین، تغییرات شگرف آب و هوایی، خشکسالی‌ها و سیل‌ها و ورشکستگی ملت‌ها و فروپاشی ملت-دولت‌های با سابقه.این ها تنها گوشه ای از مشکلات جهان اطراف ما را تشکیل می دهند.
باید پذیرفت که دنیای فردا شباهت کمی به دنیایی دارد که امروز می‌شناسیم و باید بپذیریم که منطقه خاورمیانه بیش از هر ناحیه دیگری دستخوش تلاطم و تغییرات بنیادین است. وضعیت چنان پیچیده و درهم ریخته شده که باید بر قضاوت یوشکا فیشر در سال 2012 مهر تایید زد که گفت: «در خاورمیانه امروز، فقط احمق‌ها آینده را پیش‌بینی می‌کنند. نمی‌توان گفت چه در راه است اما می‌توان گفت دگرگونی‌ها و جنبش نیروها بسیار متفاوت و انقلابی خواهد بود.»
ایران هم آبستن تغییرات بزرگ بوده و هست. دوران دولت نفتی به جبر تاریخ پایان یافته و روند 80ساله توسعه با اتکا به دلارهای نفتی و در قالب پروژه‌های بزرگ دولتی توسط ابربنگاه‌های دولتی به پایان آمده. گرچه هنوز برخی، ناباورانه به دنبال احیای آن دوره‌اند، اما لوازم چنین تداومی که انباشت پول نفت باشد، دیگر فراهم نیست. پس از دوران پرالتهاب و وهم‌آلود دولت نهم و دهم، کشور سعی می‌کند تدبیر، تعقل و قدرت کارشناسی خود را احیا کند. دولت فربه و عظیم و ناکارآمدی به ارث رسیده که زیر این پرداخت به چهار میلیون کارمند و جبران کسری صندوق‌های بازنشستگی غارت شده و یارانه عظیم موروثی شده است.
میراث پوپولیستی به جامانده مانع آن است که اصلاحات اساسی،…. در دولت و ساختار تعهدات آن شکل گیرد.
گرچه تورم در حال مهار است، اما رکود طولانی‌مدت و ماندگار بنگاه‌های تولیدی را می‌کوبد. شاخص تولیدات صنعتی 9ماهه سال 1394 نسبت به مدت مشابه سال قبل 11 درصد افت را نشان می‌دهد و شاخص فروش صنعتی پاییز حتی از آن هم بدتر است و افتی 19درصدی را ثبت کرده است. دولت از وجود چهار میلیون بیکار سخن می‌گوید و کارشناسان اعداد بالاتری را برآورد می کنند. کشور 10 سال است از انگیزش سرمایه‌گذاری و از ارتقای جمع جبری تعداد اشتغال پایا، سترون و عقیم است. اگر وضع همین‌طور پیش رود سال‌های آتی با افزایش معنی‌دار جمعیت بیکاران و تعمیق رکود و تشدید ریزش بنگاهی روبه‌رو خواهیم بود.