ماه مهر را میتوان جشن صنعت ایران دانست. نمایشگاه بینالمللی صنعت تهران، هر سال در این ماه برگزار میشود و در امسال هشتمین جشنواره فناوری نانو در سالن خلیجفارس، در همسایگی سالنهای نمایشگاهی صنعت، برپا شد.
صنعت کشور باید از این همسایگی، حسن استفاده را ببرد. در بسیاری از کشورهای صنعتی، صنعت درهای خود را به روی فناوری نوپای نانو باز کرده و از همنشینی با آن، جوانتر و قدرتمندتر شده است.فناوری نانو به عنوان یک دانش بین رشتهای، بدون شک یکی از پایههای اقتصاد جهان و حوزههای نوآورانه است. علوم و فناوری نانو عبارت است از توانایی هدایت و کنترل ماده در ابعاد نانومتری (یک میلیاردیم متر) و بهرهبرداری از خواص و پدیدههای فیزیکی، شیمیایی و زیستی این مقیاس در موارد، ابزارها و سامانههای جدید. اما چه چیزی مقیاس نانو را ویژه و مواد نانویی را متفاوت میکند؟ خصوصیات مواد در مقیاس نانو مثل رنگ، سختی، الاستیسیته، رسانایی، دمای ذوب و… در مقیاس نانو تفاوتهایی با مقیاس میکرو دارد. برای نمونه طلا در مقیاس بالک زرد رنگ است اما نانو ذرات طلا بسته و به مقیاس میتواند قرمز، بنفس، نارنجی یا متمایل به سبز باشد. طلا در مقیاس بالک رسانای خوبی برای گرما و الکتریسیته است اما رسانای نور نیست در حالی که نانو ذرات طلا میتوانند نور را جذب کنند. یکی از مهمترین دلایل این تفاوت مساحت سطحی به نسبت زیاد مواد در مقیاس نانو است. وقتی یک ذره به مقیاس نانو میرسد مساحت سطحی کل آن افزایش خواهد یافت و ویژگیهای جدید و غیرمنتظرهای ایجاد میکند. بزرگتر شدن مساحت سطحی، سطح بیشتری را برای برهمکنش با سایر مواد ایجاد میکند. تمرکز بر این دانش در سالهای گذشته دستاوردهای بزرگی برای بشر به همراه داشته است و امروزه تبدیل این دانش به فناوری به رویکرد اصلی فعالان این حوزه تبدیل شده و پنجرههای جدیدی برای توسعه صنعتی در حوزههای مختلف باز کرده است.
میکرو رآکتور تولیدکننده نانوذرات دارویی
تولید دارو با استفاده از فناوریهای نوین، صنایع داروسازی را به شدت تحتتاثیر قرار داده است. یکی از روشهای نوین داروسازی، تولید دارو با استفاده از نانوذرات است. یکی از طرحهای نوآورانه حاضر در جشنواره نانو، میکرورآکتور تولیدکننده نانوذرات دارویی بود که مینا اشرفیمقدم، آن را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده بود. او تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی شیمی- داروسازی به پایان برده است.اشرفیمقدم درباره طرح نوآورانه خود به صمت گفت: حدود ۴۰درصد داروها در کلاس۲ یعنی حلالیت پایین و نفوذ بالا یا کلاس ۴ یعنی حلالیت کم و نفوذ کم قرار دارند. فراهمیزیستی این داروها به سبب حلالیت پایین آنها محدود است. برای غلبه بر این مشکل، روشهای مختلف فرمولاسیون، بهطور گستردهای مورد مطالعه قرار گرفته است.بیشتر این روشها به مقادیر زیادی افزودنی نیاز دارند که البته از لحاظ ایمنی محدودیتهایی را درپی دارد. یکی از جدیدترین روشهای فرمولاسیون، تهیه نانوذره یا میکروذره داروهاست. اشرفیمقدم گفت: هدف ما از انجام این پروژه، طراحی و ساخت میکرورآکتور و تهیه نانوذرات دارویی بود که انجام شد. درحالحاضر برخی از شرکتهای شیمیایی و داروسازی در امریکا، آلمان، سوئد، فرانسه، سوئیس و انگلیس از مزایای میکرورآکتور در تولیدات خود بهره میبرند. دستگاه مورد نیاز این طرح در مقیاس آزمایشگاهی ساخته شده است و به گفته اشرفیمقدم، این دستگاه به راحتی میتواند در مقیاسهای صنعتی، تولید انبوه شود. درواقع، تولید صنعتی این دستگاه منتظر سفارشدهنده است.
