لوازم آرایشی که خود را در چهره حکاکی شده مصریان باستان به نمایش گذاشته بود، خیلی زود در مقام یکی از صنایع سودآور جهان ایستاد.
این صنعت پرسود با تکیه بر تمایل افراد به زیبایی و پنهان شدن پشت نامهای تجاری شاخص توانسته در هر شرایط اقتصادی جایگاه خود را در بازارهای هدف حفظ کند. امریکا و برخی کشورهای اروپایی به ویژه فرانسه و آلمان که مهد بسیاری از نامهای تجاری پرطرفدار در این صنعت هستند، سالهاست که با تولید کمی و کیفی مناسب در رتبه نخست تولیدکنندگان لوازم آرایشی جهان ایستادهاند.
با به میان آمدن نام صنعت لوازم آرایشی، نخستین تصوری که در اذهان عمومی ایجاد میشود، این است که جامعه هدف مصرف این محصولات را زنان تشکیل میدهند، اما واقعیت این است که با تغییر جوامع، مردان نیز درصد قابل توجهی از مصرف این محصولات را به خود اختصاص دادهاند. از سوی دیگر امروزه کاربرد لوازم آرایشی تنها در بحث زیبایی مطرح نیست و بسیاری از مصرفکنندگان بهدنبال خواص دارویی آن هستند.
در شرایط کنونی صنعت لوازم آرایشی و بهداشتی در حال عبور از دوره انتقال است و در این دوره با عبور از تولید لوازم آرایشی شیمیایی و تولید محصولات دارو محور، آینده خود را در بازارهای بینالمللی تضمین میکند. مانند هر صنعت دیگری، رکود اقتصادی کشورها تا حدودی این صنعت را آسیبپذیر میکند، اما با وجود تقاضای بالای مشتریان در ۲ بخش لوازم آرایشی زنانه و مردانه، بقای این صنعت و رونق روز افزون آن دور از انتظار نیست. امروزه استفاده از فناوری نانو در فرمولاسیون محصولات، سرمایهگذاری، تحقیق و توسعه در بازارهای نوظهور و محصولات و داروهای جلوگیری از پیری تحولی تازه را در بازار صنعت لوازم آرایشی دنیا ایجاد کرده است.
آرزوی همیشگی بشر برای حفظ جوانی و جلوگیری از پیری موجب سوق دادن فناوری نانو به سوی صنعت لوازم آرایشی و بهداشتی شده است. اما بررسیها نشان میدهد آنچه برای بخش زیادی از مصرفکنندگان لوازم آرایشی مهم است، بحث قیمت محصولات است و در رده بعدی به فناوری تولید محصولات توجه نشان داده میشود.
با نگاهی به تاریخچه رونق این صنعت میتوان دریافت که آغاز استفاده فراگیر از محصولات آرایشی، به نیمه دوم قرن ۱۹میلادی و همزمان با انقلاب صنعتی برمیگردد، پیشرفتهای وسیع در زمینه شیمی (رایحههای شیمیایی) باعث تولید محصولاتی با رایحههای متفاوت و به شیوههایی کاملا ساده شد که قیمت خرید آنها را پایین آورد و ترکیبات مورد استفاده در تهیه آنها هم دیگر خطر چندانی برای سلامت نداشت. سالهای دهه ۱۹۲۰ میلادی را میتوان سرآغازی برای تولید انبوه و کاهش قیمت محصولات این صنعت نامید.
غولهای صنعت لوازم آرایشی دنیا
در بین ۲۰ شرکت بزرگ تولیدکننده لوازم آرایشی جهان، ۸ شرکت از امریکا، ۳ شرکت از ژاپن، ۳ شرکت از فرانسه و ۲ شرکت آلمانی وجود دارد. کشورهای بریتانیا، برزیل، سوئد و کرهجنوبی هرکدام با یک شرکت بزرگ در ردههای بعدی این جدول قرار دارند.
صنعت لوازم آرایشی امریکا، غول بزرگ این صنعت از نظر درآمد، میزان تولید و کیفیت بهشمار میآید و با استفاده از این مولفهها توانسته است بازار خوب خود را در رقابت با سایر کشورهای هم ردیف حفظ کند. در میان نام تولیدکنندگان بزرگ این کشور نام شرکتهایی همچون «استه لودر»، «اوان پروداکتس»، «پروکتراند گمبل»، «رولون»، «کلینیک لابراتوریز»، «کولگیت-پالمولیو» و «میبلین» به چشم میخورد.
بنابر آماری که در سال ۲۰۱۳م منتشر شد، شرکت «پروکتراند گمبل» بهعنوان پردرآمدترین شرکت تولیدی لوازم آرایشی در امریکا و جهان، ۸۲میلیارد و ۵۵۹میلیون دلار درآمد داشت. قدمت برخی از شرکتهای فعال در تولید لوازم آرایشی امریکا که محصولات خود را به بیش از ۱۴۰ کشور دنیا صادر میکنند، گاهی تا ۲۰۰ سال هم میرسد.
پس از امریکا، حضور کشورهای اروپایی و بهویژه فرانسه در این صنعت غیرقابل انکار است. بیشتر مصرفکنندگان لوازم آرایشی در جهان نام محصولات فرانسوی را شنیدهاند و یا دستکم یک بار از محصولات آرایشی این کشور استفاده کردهاند. محصولات فرانسوی برخلاف قیمت بالای خود و با تکیه بر ۴ نام تجاری «سفورا»، «گارنیه»، «لانکوم» و «لورئال» توانسته وفاداری مشتریان خود را به دنبال داشته باشد و همچنان در رده کشورهای نخست در این صنعت قرار گیرد.
جایگاه کشورها در صنعت پرسود لوازم آرایشی
یکی از مسائلی که در بحث کارشناسی صنعت لوازم آرایشی مورد توجه کارشناسان و فعالان این صنعت قرار دارد، عنوانی است که کشورهای جهان به واسطه نام تجاری این محصولات با خود یدک میکشند.
رضا صحرایی، رییس انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی درباره جایگاه صنعت لوازم آرایشی در دنیا به صمت گفت: لوازم آرایشی از تنوع و کاربرد بالایی برخوردار است، به صورتی که ما امروزه شاهد هستیم برخی از این محصولات آرایشی عملکردی مشابه محصولات دارویی دارند. از سوی دیگر در سراسر دنیا، صنعت لوازم آرایشی متکی بر نام تجاری است و به همین دلیل بیشترین رشد این صنعت در کشورهای پیشرفته اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، سوئد، ایتالیا و امریکا بهویژه فرانسه و امریکا بوده و پس از آن شاهد گسترش فعالیتهای چین در این صنعت هستیم.
وی درباره جایگاه چین در صنعت پرسود لوازم آرایشی جهان افزود: چین از ۲ منظر در این صنعت جایگاه مناسبی را برای خود فراهم کرده است؛ از یکسو بهدلیل شرایط مناسب صنعتی و وجود نیروی کار ارزان چین، بسیاری از تولیدکنندگان و صنعتگران لوازم آرایشی جهان، کارخانههای خود را به این کشور انتقال دادهاند و از سوی دیگر این کشور به صورت مستقل و با نامهای تجاری مختص کشور خود به تولید محصولات آرایشی ارزانقیمت میپردازد تا پاسخگوی نیاز مشتریها در میان مصرفکنندگان کمدرآمد بازارهای داخلی و بینالمللی باشد.
صحرایی با تاکید بر بحث کیفیت لوازم آرایشی تولیدی در چین اظهار کرد: الزاما هر محصول چینی بیکیفیت نیست. در صنعت لوازم آرایشی هم گاهی شاهد هستیم که محصولات با کیفیت چینی وارد بازار بینالمللی شده اما باید بپذیریم که قیمت کالا در تصمیمگیری مصرفکنندگان برای خرید محصول موثر است. طیف وسیعی از مردم مصرفکننده لوازم آرایشی و بهداشتی هستند که ممکن است درآمد و یا حتی آگاهی زیادی درباره کیفیت و نامهای تجاری مشهور این صنعت نداشته باشند و به همین دلیل به سوی محصولات ارزان و گاهی بیکیفیتتر هدایت میشوند.
این فعال صعنت لوازم آرایشی و بهداشتی در پاسخ به این پرسش که آیا در صنعت لوازم آرایشی، قیمت محصول تمام شده توجیه خوبی برای تضمین کیفیت آن است یا خیر؟ گفت: به یقین میتوان گفت که قیمت محصولات آرایشی عامل مهمی در تعیین بازار هدف آن است. این امر بهویژه در کشورهایی که بیشتر جمعیت آن را افرادی با سطح درآمد پایین تشکیل میدهد، قابل مشاهده است و بهدلیل قیمت بالای نامها ی تجاری مشهور صنعت آرایشی، بازار این نامها ناشناخته و مهجور باقی میماند.
صحرایی درباره گرایش صنعت آرایشی به محصولات دارویی افزود: با توجه به مضرات لوازم آرایشی شیمیایی استقبال از محصولات ارگانیک باعث توسعه این صنعت شده و ترکیب این ۲ صنعت تا امروز موفق بوده است. با وجود اینکه صنعت گرانی به شمار میآید، اما بنابر استقبال مصرفکنندگان به استفاده از محصولات آرایشی با مصارف دارویی و همچنین لوازم آرایشی ارگانیک، رفع چینوچروک پوست و ضدریزش مو صنعت لوازم آرایشی با پایه دارویی در حال پیشرفت است.
این کارشناس صنعت لوازم آرایشی اظهار کرد: صنعت لوازم آرایشی در کنار تولید لوازم آرایشی زنانه به تولید لوازم آرایشی مردانه نیز پرداخته اما همچنان لوازم آرایشی زنانه از بازار هدف بهتری برخوردار است و عمده تولیدات لوازم آرایشی مردانه در مواردی مانند کرم ضد آفتاب و لوازمی از این دست خلاصه میشود. علاوه بر بحث لوازم آرایشی زنانه و مردانه، فناوری در پیشرفت این صنعت نیز بحث مهمی است. در گام نخست باید بدانیم که معنای فناوری به عنوان فناوری با فن تولید متفاوت است. در بحث فناوری یا مهندسی، این صنعت نیز همگام با تمام صنایع دنیا در حال به روز شدن است که این امر منجر به مصرف انرژی کمتر و بازدهی تولید بالاتر میشود. اما در بحث فن تولید بهدلیل گرایشی که به سوی تولید لوازم آرایشی دارویی وجود دارد، مطالعات بیشتری بر فن تولید شده و فن تولید در این صنعت با تکیه بر اطلاعات زیاد تغییر یافته است.
تغییر جبهه لوازم آرایشی به سمت دارومحوری
یکی دیگر از مسائلی که توجه کارشناسان این صنعت را به سوی خود جلب کرده، بحث دارومحور شدن لوازم آرایشی است. با افزایش آگاهی مردم درباره مضرات لوازم آرایشی شیمیایی، صنعتگران این عرصه رویکرد تولیدی خود را به سمت تولید لوازم آرایشی ارگانیک و دارویی تغییر دادهاند.
علی نقیب، از دیگر کارشناسان و فعالان صنعت لوازم آرایشی و عضو انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی در گفتوگو با صمت اظهار کرد: اگر بخواهیم کشورهای فعال در این صنعت را از ۲ منظر تولید کمی و کیفی دستهبندی کنیم، کشورهایی از جمله فرانسه، امریکا، آلمان، ایتالیا، انگلیس و ژاپن در رتبه نخست و پس از آن کشورهایی مانند ترکیه و بهویژه کرهجنوبی که در ۱۰ سال گذشته به یکی از فعالان این صنعت تبدیل شده، قرار گرفته است.
وی افزود: اشاره به این نکته ضروری است که برخلاف اینکه چین و هند در رتبه سوم تولید کمی و کیفی لوازم آرایشی در جهان قرار دارند، اما به واسطه تولید زیاد و ارزان توانستهاند سهم چشمگیری از بازار بینالمللی این محصول را به خود اختصاص دهند. واقعیت این است که در این صنعت آنچه اهمیت دارد نام کشورها یا قیمت محصولات نیست بلکه نامهای تجاری شاخص و شناختهشده است که وفاداری مشتری را به دنبال دارد.
این فعال صنعت لوازم آرایشی در پایان سخنان خود با اشاره به بحث دارومحوری در این صنعت بینالمللی گفت: با ظهور بیماریها و امراض پوست و مو، توجه مصرفکنندگان بهویژه خانمها به ترکیبات سازنده محصولات آرایشی بیشتر شد و با افزایش اطلاعات تخصصی در این زمینه، بسیاری از کشورها به سمت تولید لوازم آرایشی ارگانیک پیش رفتهاند. در گذشته تنها مصرفکننده لوازم آرایشی را زنان و در ردههای سنی جوان و میانسال تشکیل میداد، اما امروزه درصد مصرفکنندگان این محصولات افزایش یافته و علاوه بر گروه زنان، مردان را نیز در بر میگیرد.
