زهره رجبنیا – گروه تجارت: هوا روی عرشه مثل همیشه داغ و شرجی بود. «تای سون» به ملوان ایتالیایی نگاه میکرد که چگونه داشت با خیال راحت درددل میکرد.
میگفت این آخرین سفر کاریاش خواهد بود و با مصدومیتی که در این سفر پیدا کرده قرار نیست بعد از این بار دیگر روی عرشه کشتی کار کند! اما نه، این منصفانه نبود، «اسپاگتی» هنوز جوان بود و اگر آن اتفاق روی نداده بود هنوز میتوانست تا سالهای سال روی عرشه باقی بماند. همین فکرها کافی بود تا «تای سون» دست از کار بکشد، قاشق را کنار بگذارد و با تعجب به نتیجه کارش و خمیرهایی که به صورت رشته (رشتههایاش و ماکارونی امروزی) از ظرف اصلی جدا شده بودند و با تابش خورشید روی میز خشک به نظر میرسیدند، نگاه کند.
این نخستینبار بود که با شلختگی خمیر برای پختن نان آماده میکرد. همین نگاهها کافی بود تا ملوان جوان هم دست از سخنرانی طولانیمدتش بردارد و چند دقیقه بعد همراه «تای سون» به سرعت رشتههای خشک شده خمیر را جمعآوری کنند و ساعتها بعد با جوشاندن مخفیانه آنها در آبگوشت، خوراکی جدیدی را کشف کنند که امروز ما آن را با نام «ماکارونی» یا «اسپاگتی» میشناسیم؛ یکی ازچند فرآورده مهم و پرمصرف غذایی که تولید اولیه آن به چینیها نسبت داده میشود. درحالحاضر ماکارونی یکی از فرآوردههای پرمصرف غذایی در بسیاری از کشورهای جهان است. ماکارونی از نظر فرآوری جزو فرآوردههایی به نام «پاستا» است که شامل اسپاگتی، ورمیشل، لازانیا، نودل و راویولی میشود. اختلاف این فرآوردهها تنها در شکل و حالت فیزیکی آنهاست.
بررسیها نشان میدهد ایتالیا با تولید سالانه بیش از ۳میلیون تن انواع پاستا بزرگترین تولیدکننده ماکارونی در جهان به حساب میآید. ایتالیا در سال ۱۹۵۵م، یک میلیون و ۴۳۲ هزار و ۹۰۰ تن اسپاگتی تولید و ۷۴ هزار تن از آن را صادر کرد. در سال ۲۰۱۴میلادی ایتالیا با تولید ۳میلیون و ۲۴۷ هزار و ۳۲۲ تن، امریکا با تولید ۳میلیون تن و برزیل با تولید یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن ماکارونی از بزرگترین تولیدکنندگان پاستا در جهان بودند.
آمارهای فائو همچنین نشان میدهد در سال۲۰۱۳م بزرگترین مصرفکنندگان پاستا، ایتالیا با مصرف سرانه ۲۶ کیلوگرم، ونزوئلا با مصرف سرانه ۱۲ کیلوگرم، تونس با مصرف سرانه ۱۱/۷ کیلوگرم و یونان با مصرف سرانه ۱۰/۴ کیلوگرم بودند. درحالحاضر بهطور متوسط مصرف سرانه مردم کشور ایتالیا سالانه ۳۲ کیلوگرم، آلمان ۱۲ کیلوگرم، امریکا و فرانسه و پرتغال ۶کیلوگرم است. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۸م، ۸/۳۶۱ میلیارد دلار پاستا به فروش رساند. در سال ۲۰۰۹م در خردهفروشیها، ۲/۸۰۹ میلیارد دلار ماکارونی در ایتالیا، ۱/۴۰۲ میلیارد دلار ماکارونی در آلمان و ۱/۱۷۹ میلیارد دلار ماکارونی در فرانسه فروخته شد.
ایتالیا همچنین به عنوان بزرگترین صادرکننده سال ۲۰۰۷م، ۱/۷ میلیون تن پاستا صادر کرد. بزرگترین بازارهای صادرات ایتالیا، آلمان (۲۰ درصد)، فرانسه (۱۳/۷ درصد)، انگلیس (۱۲/۶ درصد)، ایالات متحده (۹/۵ درصد) و ژاپن (۴/۲ درصد) هستند. ایتالیا حدود ۵۳ درصد از مجموع تولید پاستا در سال ۲۰۰۷م را صادر کرده است. بزرگترین کارخانه تولیدکننده پاستا در ایتالیا شرکت «باریلا» است که از سال ۱۸۷۷م شروع به کار کرد. این شرکت یک شرکت خانوادگی است که از سوی ۳ برادر تاسیس شده و ۴۰ تا ۴۵ درصد بازار ایتالیا و ۲۵ درصد بازار امریکا را در دست دارد و سالانه حدود ۴ هزار تن پاستا تولید میکند. سالانه حدود ۱۳/۵ میلیون تن ماکارونی در سراسر جهان تولید میشود که ۵۰ درصد آن در کشورهای اروپایی، ۲۲/۳ درصد آن در امریکایجنوبی و مرکزی، ۱۶/۱ درصد آن در امریکای شمالی، ۴/۴ درصد آن در خاورمیانه، ۴/۳ در کشورهای افریقایی و ۱/۸ درصد آن در دیگر کشورهای آسیایی تولید میشود.
نخستین کارخانه تولید ماکارونی در امریکا در سال ۱۸۴۸م در نیویورک تاسیس شد. شرکت «نیوورلدپاستا» بزرگترین تولیدکننده ماکارونی در امریکاست که در سال ۱۹۹۹م به عنوان یک شرکت خصوصی در صنعت ماکارونی آغاز به کار کرد. این شرکت در گذشته در سال ۱۹۸۴م گروه پاستا را تشکیل داده بود. شرکت نیوورلدپاستا یک شرکت خانوادگی است که در ابتدا تنها در امریکا بازاریابی میکرد اما هماکنون اعتماد بسیاری از مشتریان در سراسر دنیا را کسب کرده است. یکی دیگر از شرکتهای بزرگ تولیدکننده ماکارونی در امریکا شرکت «پرینس» است که از سال ۱۹۱۲م شروع به فعالیت کرد. این شرکت از گروه شرکتهای نیوورلدپاستا است.
چالشهای بازار ماکارونی
صنعت ماکارونی با یک چالش جهانی روبهرو است. از یک طرف تولید ماکارونی نسبت به سال ۱۹۹۸م، ۲برابر شده، یعنی تولید ماکارونی از ۶/۴ میلیون تن به ۱۳/۱ میلیون تن رسیده و گذشته از این در همین مدت تعداد کشورهای تولیدکننده از ۲۷ کشور به ۴۵ کشور افزایش یافت که به معنای رشد ۶۶درصدی تولید ماکارونی است. اما از طرف دیگر تعداد کشورهایی که حداقل یک کیلوگرم مصرف سرانه در سال داشتند، از ۲۹ کشور به ۵۰ کشور رشد داشته که معنای آن افزایش ۴۲درصدی میزان مصرف است. تولید و مصرف ماکارونی در حال حاضر به طور یکسانی توزیع نمیشود و این امکان وجود دارد که در چند سال آینده بازار ماکارونی مانند قبل پررونق نباشد. با افزایش میزان تولید باید برای افزایش مصرف هم برنامهریزی کرد. افزایش تولید و کشورهای تولیدکننده بیشتر از افزایش مصرف است و تولیدکنندگان این صنعت باید روی یافتن بازارهای جدید برای فروش محصولاتشان تمرکز کنند.
تولید ماکارونی در ایران
در ایران نیز نخستین کارگاه ماکارونیسازی در سال ۱۳۱۳م با دستگاهی ابتدایی و ساده شروع به فعالیت کرد و تنها مورد مصرف سفارتخانهها و کنسولگریهای خارجی و معدودی از افراد ایرانی که در ارتباط با این مراکز بودند، قرار میگرفت. شاید به همین خاطر به ماکارونی رشته فرنگی نیز گفته میشود. به مرور زمان تولید ماکارونی در کشور افزایش یافت. تولید ماکارونی در سال ۱۳۱۶، ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم بهطور روزانه بود.
در سالهای اخیر مصرف ماکارونی در ایران بسیار بالا رفته و به نظر میرسد در جیره غذایی مناطق شهری و حتی روستایی به طور دائم ماکارونی گنجانده شده و از آن استفاده میشود. در حال حاضر بیش از ۳۰۰ واحد تولیدی کوچک و بزرگ مشغول فعالیت در این زمینه هستند. ظرفیت تولید ماکارونی در ایران بیش از ۵۰۰ هزار تن در سال است.
با وجود کیفیت خوب محصولات ایرانی، واردات نیز بهطور محدود از کشورهای ترکیه و ایتالیا برای فروش در فروشگاههای خاص انجام میشود. ایران در سال گذشته حدود ۵۶۰ هزار تن ماکارونی تولید کرد و مصرف سرانه این محصول حدود ۸/۵ کیلوگرم در سال است.
صادرات ماکارونی بیشتر به کشورهای همسایه همچون عراق، افغانستان، تاجیکستان و همچنین کشورهای افریقایی انجام میشود. با توجه به ظرفیت بالای تولید، ایران میتواند صادرات خود را افزایش دهد اما با وجود رقبایی همچون ترکیه مسیر پیشرفت بسیار دشوار است.
منبع : smtnews
