پنجمین گزارش سه ماهه وزارت امور خارجه از اجرای برجام /متن کامل

متن کامل پنجمین گزارش سه ماهه وزارت امور خارجه از اجرای برجام به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی که فاصله زمانی 26 دی 1395 تا 26 فروردین 1396 را در بر می گیرد و دیروز به مجلس ارائه شد، به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

پنجمین گزارش سه‌ماهه وزارت امور خارجه
به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی
در مورد اجرای برجام

26 دی 1395 الی 26 فروردین 1396

مقدمه
برنامه جامع اقدام مشترک ‘برجام’ که در 23 تیرماه 1394 بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای موسوم به 1+5 مورد توافق قرار گرفت، متعاقب تصویب «قانون اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» در مجلس شورای اسلامی، مصوبه جلسه‌ی 634 مورخ 19/5/1394 شورای‌عالی امنیت ملی و نامه مورخ 29/7/1394 مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) خطاب به ریاست محترم جمهوری، در تاریخ 26 دی ماه 1394 رسما وارد مرحله اجرایی شد. تبصره یک قانون «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» مصوب 21/7/1394 مجلس شورای اسلامی مقرر می‌دارد: «وزیر امور خارجه موظف است روند اجرای توافقنامه را هر سه‌ماه یک بار به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گزارش دهد». نخستین گزارش سه‌ماهه از اجرای برجام در 26 فروردین ماه 1395، دومین گزارش سه‌ماهه در 26 تیرماه 1395، سومین گزارش سه‌ماهه در 26 مهرماه 1395و چهارمین گزارش سه‌ماهه در 26 دی‌ماه 1395تقدیم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی شد. گزارش حاضر، پنجمین گزارش سه‌ماهه اجرای برجام از تاریخ 26 دی 1395 لغایت 26 فروردین 1396 می‌باشد.

گزارش حاضر از سه بخش تشکیل شده است: «آخرین تحولات در حوزه فعالیت‌های هسته‌ای»، «آخرین تحولات در حوزه رفع تحریم‌ها»، و «موانع و چالش‌ها».

بخش نخست

آخرین تحولات در حوزه فعالیت‌های هسته‌ای

به رسمیت شناخته شدن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد و اعضای جامعه بین‌المللی به شمول غنی‌سازی اورانیوم و ساخت راکتور آب‌سنگین، تداوم برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای کشورمان از جمله در تمامی ابعاد مهم و حساس خود، گشوده شدن افق‌های نوینی در توسعه صنعت و دانش هسته‌ای، آغاز و گسترش همکاری‌های بین‌المللی در حوزه هسته‌ای و مختومه شدن پرونده مربوط به اتهامات بی‌اساس علیه جمهوری اسلامی ایران تحت عنوان ‘ابعاد احتمالی نظامی’ در فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان، از جمله دستاوردهای بسیار مهم و پایدارِ توافق برجام برای صنعت هسته‌ای جمهوری اسلامی می‌باشد، که در گزارش‌های قبلی به تفصیل به آنها پرداخته شد.

طی سه ماه گذشته فعالیت‌های هسته‌ای مرتبط با برجام، طبق برنامه از پیش تعیین شده به ویژه در حوزه بسیار مهم تحقیق و توسعه غنی‌سازی، بدون توقف در حال پیشرفت بوده است. عمده‌ترین تحولات سه ماه گذشته به عبارت زیر گزارش می‌شود:

1. از مهم‌ترین تحولات سه ماهه گذشته، شروع گازدهی به سانتریفیوژ راهبردی IR-8 در بهمن ماه 1395 بود. این ماشین پیشرفته و قدرتمند با توانی حداقل بیست برابر سانتریفیوژهای موجود IR-1، نقطه عطفی در تحقیق و توسعه غنی‌سازی در ایران است. دو ماشینIR-6 و IR-8 که اکنون هر دو تحت آزمایش با گاز اورانیوم(UF6) قرار دارند، آینده صنعت غنی‌سازی در ایران را رقم خواهند زد و طبق برنامه طراحی شده توسط سازمان انرژی اتمی کشورمان، پس از اتمام مراحل پیچیده تحقیق و توسعه، به مرحله تولید صنعتی خواهند رسید.
2. پروژه مدرن سازی راکتور آب سنگین اراک طبق برنامه ادامه دارد. بازطراحی مفهومی راکتور توسط متخصصین کشورمان به پایان رسیده و همزمان قرارداد مشاوره‌ بازطراحی با چین مذاکره و در روز 24 فروردین 1396 با ملحوظ شدن کلیه ملاحظات سازمان انرژی اتمی ایران نهائی و در پکن امضا گردید. مذاکره بر سر تعیین نوع سوخت راکتور مذکور با طرف چینی در حال انجام است و در اسفند 1395 متخصصان دو کشور به صورت متقابل از مراکز سوخت یکدیگر بازدید نمودند. طراحی مراحل بعدی پروژه توسط متخصصین داخلی بر اساس جدول زمان بندی و پیش بینی شده در حال انجام است.
3. کارخانه تولید آب سنگین همچنان به فعالیت خود با ظرفیت کامل ادامه می‌دهد. به منظور ایفای تعهد جمهوری اسلامی ایران مبنی بر عرضه محصول مازاد بر 130 تن در بازارهای بین‌المللی و فروش محصول تولیدی، شناسایی مشتری‌های بالقوه اروپائی و آسیائی و مذاکره با خریداران، در حال انجام است. لازم به ذکر است تاکنون مقدار 70 تن آب سنگین تولیدی کشورمان به روسیه و آمریکا فروخته شده است.
4. در فردو ضمن حفظ کلیه زیر ساخت‌ها، تجهیزات و تاسیسات و سانتریفیوژهای موجود در یک بال سایت که به معنی حفظ ظرفیت راهبردی فردو است، پروژه جداسازی ایزوتوپ‌های پایدار به روش سانتریفیوژ (طبق بند 1/46 برجام) پس از انجام مذاکرات فنی و تخصصی با دولت روسیه مورد تفاهم واقع شده است. قرارداد فاز مطالعاتی (تحقیق و توسعه) این پروژه در تاریخ 30 دی 1395 امضا گردید و در حال حاضر در دست اجرا است.
5. تعامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با هدف راستی‌آزمائی انجام تعهدات از سوی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب توافقنامه و پروتکل الحاقی (که به صورت داوطلبانه اجرا می‌گردد) طبق برنامه از پیش تعیین شده و بدون هیچ مشکل خاصی ادامه دارد. این تعاملات شامل تهیه اظهاریه‌های مربوطه، پاسخ به مکاتبات و سئوالات آژانس، ارائه دسترسی های متعارف، برگزاری جلسات هماهنگی با نمایندگان آژانس، و تکمیل فرم‌های حسابرسی مواد هسته‌ای می باشد. در آخرین گزارش مدیرکل آژانس به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (GOV/2017/10) که در تاریخ 6 اسفند 1395 منتشر گردید، مدیرکل آژانس اجرای کامل تعهدات از سوی ایران وفق برجام را گواهی و بار دیگر بر پایبندی ایران به کلیه تعهدات خود تاکید نموده است.