چالشهای بازارسرمایه با دو منشاء درونی و بیرونی در عملکرد بازار تاثیرگذار است. آن دسته از چالشهای درونی که در عملکرد بازار موثر است تبلورش در شاخص بازار، حجم معاملات، ارزش معاملات، تعداد شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و گردش معاملات دیده میشود.
عوامل بیرونی به طور عمده به عوامل کلان مربوط میشود، بخشی از این عوامل از کسری بودجه دولت به دلیل تحریم، یا مشکل تامینمالی و نرخ بهره بالا گرفته تا نرخ ارز را دربر میگیرد. در این میان، متعادل نگه داشتن نرخ ارز بهوسیله بانک مرکزی، راهکاری برای خروج بازارسرمایه از نوسانهای غیرطبیعی نرخ ارز است. با این حال، کارشناسان سهمهایی را برای سرمایهگذاری پیشنهاد میکنند که در بلندمدت بازدهی بیشتری داشته باشند.
سایهروشنهای تثبیت نرخ ارز
محمد جمالی، کارشناس ارشد سرمایهگذاری و مدیرعامل یکی از شرکتهای تامین سرمایه معتقد است، نرخ بهره مهمترین چالش بازارسرمایه است؛ به طوری که عملکرد اقتصادی کشور را مختل میکند. وقتی نرخ بهره نزدیک به ۱۰درصد متغیر است و به سپردههای بانکی، اوراق مشارکت و اوراق صکوک۲۰ تا ۲۵درصد سود اختصاص دهیم، نرخ بهره را بالا میبریم. وی افزود: این افزایش غیرمنطقی است و تمام سرمایههایی که میتواند در بخش تولید، بازرگانی، کشاورزی، صنعت، معدن و بازارسرمایه استفاده شود را جذب خودش میکند. جمالی درباره اهمیت کنترل نرخ ارز بهوسیله دولت و بانک مرکزی به صمت گفت: مدیریت نرخ ارز با دولت و بانک مرکزی است. نرخ ارز باید بهوسیله فعالان اقتصادی کشور قابل پیشبینی باشد تا بتوانند براساس آن تصمیم گرفته و ساختار سرمایهها را تعریف کنند تا درصورت تامین مالی یا هرگونه مشارکت با سرمایهگذار خارجی بتوانند براساس این نرخ، مطالعات توجیهی را تعریف کنند. وی تاکید کرد: همانطور که میدانیم دولت یازدهم، خیلی سعی کرد نرخ ارز را ثابت نگه دارد، بهطوری که این دولت ارز را با ۳۷۰۰ تومان تحویل گرفته و اکنون این نرخ به ۳۸۰۰تومان رسیده است، معتقدم نه این سیاست تثبیت خوب است نه اینکه در یکسال نرخ ارز از ۱۰۰۰تومان به ۳۰۰۰هزار تومان برسد و تمام محاسبهها و منطق اقتصادی را بهم بریزد. به گفته این کارشناس ارشد تامین سرمایه، تجربه نشان میدهد، نوسانهای درآمدهای نفتی دولت در بازارسرمایه بسیار تاثیرگذار بوده است، بهطوری که هروقت وضع دولت خوب بوده، اقتصاد هم وضعیت بهتری داشته و به تبع آن بازارسرمایه هم اوضاع مطلوبتری یافته است؛ و هروقت درآمدهای نفتی کاهش پیدا کرده بازارسرمایه هم از رونق افتاده است. جمالی یکی از دلایل اصلی رکود را افزایش هزینههای دولت در برابر کاهش درآمدها عنوان کرد و افزود: اقتصاد کشور در دورهای به نفت بالای ۱۰۰۰دلار عادت کرده بود، حالا همان نفت ۱۰۰دلاری، ۵۰۰ دلار شده، طبیعی است که درآمد دولت نصف شده، اما هزینهها سال به سال افزایش پیدا کرده است. از سوی دیگر هزینههای صندوقهای بازنشستگی و طرح تحول سلامت هم یکی از هزینههای تحمیل شده به بدنه دولت است.
دو بال بازار سرمایه
این مدیر تامین مالی درباره عوامل تاثیرگذار در چالشهای درون بازار گفت: دراینباره عوامل مختلفی دخالت دارند؛ بیشک افزودن ابزارها و نهادها در بازارسرمایه برای توسعه این بازار اقدام مثبتی است اما در یک دورهای غفلت کردیم و بهجای اینکه این ابزارها و نهادها را در خدمت بازار سرمایه درآوریم در اختیار بازارپول، دولت و اوراق بدهی گذاشتیم. جمالی اوراق سهام شرکتها و اوراقبدهی (اوراق مشارکت، صکوک و اوراق خزانه) را دو بال بازار سرمایه برشمرد و افزود: متاسفانه ابزارهایی مثل صندوقهای با درآمد ثابت به ابزاری در اختیار بانکها برای دور زدن بانک مرکزی به منظور جذب سپرده با نرخ سود بالا تبدیل شد. از سوی دیگر شروع کردیم به علامتهای غلط دادن به مسئولان و متولیان اقتصاد کشور که بازار سرمایه ظرفیت خیلی خوبی برای انتشار اوراق بدهی دارد و هرچه اوراق بدهی که در بودجه برای تامین مالی دولت دیده شده بود به سمت بازارسرمایه سوق دادیم. از قبیل اوراق آموزش و پرورش یا اوراقی برای پرداخت بدهی دولت به کشاورزان برای خرید گندم، یا سایر اوراقی که بهطور مستقیم و غیرمستقیم دولت منتشر کرده و نمادش در بازارسرمایه باز شده و در بازار سرمایه و پول را جذب خودش کرده است. به نظر این کارشناس ارشد بازارسرمایه، تغییر مدیریت سازمان بورس در چندماهه ابتدای سال ۹۵۵ چالش دیگری بود که بهطور معمول در کوتاهمدت در کلیت بازار سرمایه، آثار منفی به جا گذاشت. جمالی ادامه داد: برخورد سلیقهای نهاد ناظر در بازار سرمایه در توقف و بازگشایی نمادها به این معنی است که سهمی که در حالت عادی بسته میشود به طور طبیعی باید بعد از چند روز باز شود، اما بازنشدن بهموقع، قفل و حبس شدن سرمایهها در بازارسرمایه باعث میشود سرمایهگذاران سرمایهها را از بازار خارج کنند. به گفته وی، چالش حد نوسان و حجم مبنا در بازارسرمایه ایران و اینکه اجازه نمیدهیم قیمتها به تعادل رسیده و به قمیت واقعی برسد در کنار چالش شفافیت ازجمله موارد مورد توجه فعالان بازار بوده است. با نگاهی به گذشته متوجه میشویم بازار سرمایه در بلندمدت یکی از پربازدهترین بازارها بوده و در مقایسه با ارز سکه و طلا یا سپرده بانکی میبینیم شاخص بورس بازدهی بالاتری داشته است. این کارشناس ارشد تامین سرمایه به عموم سرمایهگذاران توصیه کرد، بهطور معمول در بلندمدت بر روی سهام شرکتهای بنیادی که دارای ارزش ذاتی هستند مثل شرکتهای پتروشیمی، پالایشگاهی و فولادی و سنگآهنی سرمایهگذاری کنند؛ هرچند ممکن است در کوتاهمدت دچار زیان شوند اما در بلندمدت بازدهی بالاتری خواهند داشت.
منبع: گسترش صمت
