کاهش قیمت نفت تاکید دولت بر کسب درآمدهای مالیاتی در بودجه ۹۴را افزایش داده است. از اینرو به نظر میرسد دریافت مالیات از همه اصناف ضروری باشد. اگر چه به نظر میرسد در این بین بخش صنعت بیشتر از سایر بخشها نگران افزایش سهم مالیاتی خود باشد.
این در حالی است که مالیات باید بهطور گسترده اخذ شود تا با افزایش درآمدهای مالیاتی، میزان وابستگی به درآمدهای نفتی کاهش یابد. چندی پیش طیبنیا، وزیر امور اقتصاد و دارایی در خبری اعلام کرد که ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران از پرداخت مالیات معاف است. علاوه بر این میزان، فرار مالیاتی در ایران ۲۰درصد تولید ناخالص داخلی برآورد میشود که با این احتساب ۶۰ درصد اقتصاد ایران مالیات نمیدهند. البته وزیر اقتصاد این اطمینان را به تولیدکنندگان داده که دولت به هیچ وجه بنا ندارد، نرخ مالیات تولید را افزایش دهد و تمام تلاش دولت بر این است، آنهایی که تاکنون از پرداخت مالیات طفره میرفتند، را با توسعه پوشش مالیاتی و جلوگیری از فرار مالیاتی واقعی کند.
نکته حائز اهمیت اینجاست که با توجه به فرار مالیاتی در بخشهای غیرتولیدی، سرمایهگذاری در بخش تولید جذابیتی برای سرمایهگذاران ندارد. در حالی که اگر مالیات از بخشهای دیگر دریافت شود، جذب سرمایهها به بخش تولید و در نتیجه حمایت از تولید اتفاق خواهد افتاد. البته میتوان گفت در حوزه تولید فرار مالیاتی وجود ندارد، چرا که تولیدکنندگان شفافیت مالیاتی دارند. اما نکته مهم این است که در وصول مالیات از تولیدکنندگان باید تسهیلاتی در نظر بگیریم تا به رونق تولید در کشور کمک کند و همچنین انگیزه تولیدکنندگان را افزایش دهد که در نتیجه منجر به خودکفایی در تولیدات شود. در همین زمینه با رضا رحمانی رییس کمیسیون صنایع و معادن و داریوش مهاجر دبیر کنفدراسیون صنعت به گفتوگو پرداختیم.
اجرای طرح جامع مالیاتی
داریوش مهاجر، دبیر کنفدراسیون صنعت درباره اظهارات وزیر اقتصاد مبنی بر اینکه ۶۰ درصد اقتصاد ایران از پرداخت مالیات فرار میکنند و اظهارات کارشناسان بر اینکه بیشتر فرار مالیاتی در بخشهای غیرمولد و غیرتولیدی رخ میدهد و در حوزه تولید فرار مالیاتی وجود ندارد، به صمت گفت: اعتقاد بر این است که فرار مالیاتی در بخش تولید رخ نمیدهد. چرا که واحدهای تولیدی مانند حقوق بگیران از فهرست مشخص و شفافی برخوردار هستند و مالیات خود را به موقع پرداخت میکنند. از اینرو واحدهای تولیدی از شفافیت مالیاتی بالایی برخوردارند.
وی با تاکید بر اینکه هماکنون بسیاری از شغلها مالیات نمیپردازند، افزود: برای مثال دلالان بازار سکه و ارز یا دلالان بخش مسکن با درآمدهای افسانهای در تمامی این سالها از تمامی امکانات دولتی استفاده کردند و حتی یک ریال مالیات به دولت پرداخت نکردند.
مهاجر اجرای طرح جامع مالیاتی را عاملی برای تقویت پایههای مالیاتی دولت دانست و اظهار کرد: در چند دهه گذشته یعنی حدود ۱۰۰ سال اخیر، هیچ گاه فهرست منظمی از افرادی که مشمول دریافت مالیات هستند، وجود نداشته تا بتوان به راحتی از این افراد مالیات دریافت کرد، بنابراین کاهش اتکا به درآمدهای نفتی از جمله ثمرات اجرای این طرح است.
دبیرکل کنفدراسیون صنعت با بیان اینکه تا زمانی که درصدهای مالیاتی افزایش پیدا میکند، تنها مشمول مودیانی میشود که مالیات پرداخت میکنند، تصریح کرد: افرادی که درآمدهای کلانی دارند، بیشتر فرار مالیاتی دارند و حتی یک درصد هم مالیات پرداخت نمیکنند. در این راستا دولت باید تلاش کند از راههای مختلف وارد شود و فهرست مشمولان پرداخت مالیات چه اشخاص حقیقی و حقوقی را کامل کند تا تعداد مشمولان مالیاتی را افزایش دهد، نه اینکه درصد مالیات را افزایش دهند و تنها فشار بر تولیدکننده و بخشهای مولد باشد.
وی با طرح این پرسش که چرا باید تاجرانی که معاملات میلیاردی انجام میدهد و سود کلانی میبرند، فرار مالیاتی داشته باشند، اظهار کرد: هماکنون برخی از واحدها در قالب صنف، نظیر تاجران آهن با وجود معاملات میلیارد تومانی با توافقی که با صنف انجام دادهاند، سالانه تنها حدود ۱۰ میلیون تومان مالیات پرداخت میکنند.
دبیر کنفدراسیون صنعت با تاکید بر اینکه باید پایههای مالیاتی را در کشور گسترش داد، اظهار کرد: دولت باید منابع مالیاتی جدیدی کشف و فهرستهای مالیاتی را تکمیل و به روز کند که پیچیدگی در این زمینه وجود ندارد. زیرا نمیشود تراکنش مالی فردی بالای ۵۰ میلیارد تومان باشد اما مالیاتی نپردازد و تنها فشار بر بخشهای مولد و تولیدی کشور وارد شود.
افزایش مالیات به تولید ضربه میزند
مهاجر در ادامه با بیان اینکه بخش تولید صنعتی کشور با مشکل جدی روبهروست و نباید مالیات بر ارزش افزوده افزایش یابد، خاطر نشان کرد: متاسفانه در اعتبار بودجه سال ۹۴ صحبت بر این است که مالیات بر ارزش افزوده از ۸ درصد به ۱۰ درصد افزایش یابد. که در شرایط موجود ممکن است بخش صنعت و تولید را با مشکل روبهرو کرده و شرایط را برای آنها سختتر کند.
وی ادامه داد: در همه جای دنیا تسهیلات و امکاناتی از قبیل معافیت مالیاتی در اختیار بخش تولید قرار میگیرد. به طور مثال در کشوری نظیر امریکا به دلیل تولید کالاهای استراتژیک یارانه به بخش کشاورزی پرداخت میشود و در مورد تولید صنعتی هم تسهیلاتی را قائل میشوند تا بخش تولید بتواند رشد کند و روی پای خود بایستد و قابلیت رقابت با تولیدات صنعتی در دیگر کشورها را داشته باشد. اما متاسفانه در کشور ما این نوع تسهیلات در اختیار بخش تولید قرار نمیگیرد. دولت بر اساس ماده ۳ قانون بهبود فضای کسب و کار باید با کارآفرینان در مورد تصمیماتی که مربوط به بخش صنعت و تولید است، به مشورت بپردازد که هم منافع دولت و هم منافع کارآفرینان لحاظ شود.
شفافیت مالیاتی تولیدکنندگان
رضا رحمانی رییس کمیسیون صنایع و معادن نیز با اشاره اینکه فرار مالیاتی در بخش تولید بسیار پایین است به صمت گفت: اعتقاد بر این است که فرار مالیاتی در بخش تولید بسیار پایین است و به نوعی میتوان گفت در حوزه تولید فرار مالیاتی وجود ندارد. در واقع تولیدکنندگان شفافیت مالیاتی دارند و حساب و کتاب آنها مشخص است. البته باید مالیات بر ارزشافزوده از مصرفکننده نهایی دریافت شود، اما هماکنون مالیات از تولیدکننده دریافت میشود.
نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس با اشاره به اینکه برای جلوگیری از فرار مالیاتی باید گردش اقتصادی کشور را به سمت شفافسازی هدایت کرد، افزود: برای جلوگیری از فرار مالیاتی، باید در بسیاری از مواردی که شفافیتی وجود ندارد، ساز و کارهایی اندیشید. در این زمینه میتوان به شناسایی افرادی که مالیات نمیپردازند، پرداخت، نه اینکه درصد و میزان مالیات را افزایش داد و از این طریق به مودیان مالیاتی فشار وارد کرد، بنابراین متاسفانه در نحوه دریافت مالیات، با نوعی تبعیض مالیاتی روبهرو هستیم.
رییس کمیسیون صنایع مجلس یاد آور شد: باید قدمهایی برای جلوگیری از فرار مالیاتی برداشته شود که قانون جامع مالیاتی یکی از این قوانین است که به شفافیت اقتصادی در کشور کمک خواهد کرد. موضوع مهم دیگر این است که باید ارائه کد ملی برای همگان اعمال شده و تمامی فعالیتهای اقتصادی که توسط افراد انجام میشود، با کد ملی افراد ثبت شود که انجام این کار اراده قوی میطلبد و شدنی است. بنابراین باید بپذیریم که فساد یکی از موانع جدی در مقابل تولید و به ضرر آن است.
اظهارات فعالان حوزه صنعت نشان میدهد که به دلیل پیشرفته نبودن سیستم مالیاتی در کشور باید به سمت مکانیزه شدن سیستم مالیاتی حرکت کنیم، تا دیگر شاهد فرار مالیاتی در کشور نباشیم. به علاوه میتوان با دریافت مالیات از سایر بخشها، هم به عادلانه کردن نظام مالیاتی کمک کرده و هم باعث افزایش درآمدهای مالیاتی کشور شد. نمیتوان در کشور تنها از کارمندان، معلمان و اصناف و تولیدکنندگان مالیات دریافت کرد و به این بهانه و همچنین بهانههای مختلف بخش قابلتوجهی از فعالان اقتصادی چه به عنوان شخصیت حقیقی و چه به عنوان شخصیت حقوقی از پرداخت مالیات فرار کنند.
